Hôm trước có đứa em share status của mình, ghi là “Bài viết và người viết thật dễ thương. Không biết anh có chấp nhận từ dễ thương không nhưng em thích dùng từ đó.” Hôm nay mình nói một chút về chấp nhận.

Mọi sự trên đời này, ngay cả chính bản thân mình đều không phụ thuộc vào nhận thức của mình. Một việc gì đó khi nó đã tồn tại, thì mình nghĩ nó như thế nào, nó vẫn là chính nó thôi. Mình cố nghĩ khác đi, khoác lên nó những khái niệm, những lý do hay phủ định nó cũng chỉ gây thêm những hệ quả khó lường, mà đa phần là đau khổ.

Vật gì đã tồn tại, việc gì đã xảy ra, đơn giản cứ chấp nhận.

Người khác nghĩ gì, đánh giá gì đó về mình cũng vậy, cứ chấp nhận thôi. Vui hay buồn với đánh giá đó thì tính sau. Mà nếu mình biết chấp nhận đúng cách, thì mình cũng sẽ không vì đó mà vui hay buồn nữa. Người ta nghĩ mình dễ thương, thì đó là cảm nhận của họ, có thể sự dễ thương đó là một cảm giác khác trong mình. Người khác sẽ nhận xét mình kiêu ngạo, đáng ghét, thông minh, ngu dốt, xấu tính, ích kỷ, tốt bụng… tất cả những điều đó đều là cảm nhận, nhận xét của người khác về mình. Mình chấp nhận sự thật rằng người đó đã có cảm nhận về mình như vậy, thế thôi.

Cái khó là mình không chỉ ngừng tại đó, mà luôn suy diễn thêm, đòi hỏi thêm. Người ta khen mình một câu, mình nghĩ là họ thương yêu, sùng bái mình dữ lắm, mình nghĩ mình tốt lắm và nghĩ những người khác chắc cũng yêu mến mình như vậy. Người ta chê mình hoặc nói xấu về mình, nhẹ thì mình tự hỏi đã làm gì để họ nhận xét như vậy, nặng thì mình đau khổ, tổn thương và nói xấu lại họ… Đó là do mình không chấp nhận.

Nếu mọi thứ ngừng tại thời điểm mình chấp nhận chỉ một sự thật đơn giản là người đó nhận xét như vậy về mình, thì đâu có khổ đau gì.

Một số thiền sư có dạy cách để xua tan cơn giận là bình tâm, bất động, để cho tâm trạng lắng xuống và nhận diện cơn giận bên trong mình. Chỉ cần mình nhìn đúng mặt, gọi đúng tên của nó, tự động nó sẽ biến mất. Đó là khi mình chấp nhận rằng có một cơn giận đang tồn tại trong tâm trí mình. Chấp nhận một sự vật, hiện tượng chỉ có thể hoàn toàn là chấp nhận khi mình nhận ra mình và nó không phải là một. Mình không đồng hóa, không đòi hỏi, không phán xét. Sự tồn tại của nó có thể có hoặc không có liên quan đến mình, nhưng quan trọng là mình không nhất định phải tiếp tục dính vào nó để mà phiền não nữa.

Chấp nhận những lời khen chê và nhận xét của người khác về bản thân mình sẽ giúp mình có thể bình tĩnh nhẹ nhàng và không bị khen, chê tác động. Đó chỉ là nhận xét của người khác tại thời điểm đó mà thôi. Nếu mình vui mừng khi người ta cho mình điểm 10, thì cũng sẽ khổ sở khi họ giảm xuống 4-5 điểm. Mình đâu cần phải vậy.

Ngoài việc không chấp nhận những sự tồn tại hay tác động từ bên ngoài, mình còn khó chấp nhận những sự tồn tại hay thay đổi bên trong nội tâm của chính mình.

Nhiều trường hợp khi mình bắt đầu tìm hiểu bản thân, nhận ra mình có tính lười biếng, nóng nảy, thiếu kiên nhẫn, tham lam, hay so sánh bản thân với người khác… Mình thấy những đức tính đó là không tốt, và luôn cố gắng đè nén, thay đổi bằng các biểu hiện tốt. Ví như khi mình nổi giận, muốn chửi, nói xấu ai đó nhưng gặp người đó lại vui vẻ mỉm cười, chào hỏi xã giao. Mình cứ giằng co trong mâu thuẫn đó là vì mình không chấp nhận. Mình chỉ mới nhìn thấy mình như vậy, nhưng không thể chấp nhận, nên không thay đổi được.

Muốn đi xa hay leo lên cao, cũng đều cần biết rõ mình đang ở đâu, chân mình đang đặt chỗ nào. Nếu mình đang ở ngay mặt đất mà cứ một mực cho rằng mình đang đứng ở bậc 4, bậc 5 để vội vã bước lên bậc 6, thì có bước được chăng?

Chấp nhận cũng không có nghĩa là cam chịu, an phận hay mặc kệ. Chấp nhận là thừa nhận sự tồn tại của sự vật, hiện tượng và tách biệt nó ra khỏi bản thân mình để ứng xử một cách hiệu quả nhất.

Chấp nhận cơn giận là để không nhập vào nó nữa. Chấp nhận tổn thương là để biết rằng nó đã xảy ra, cũng đã đi qua. Chấp nhận đánh giá của người khác để biết rằng đó chỉ là quan điểm của họ về mình, không phải là chính mình.

Có rất nhiều việc vốn đã đi qua, nhưng do mình không thể chấp nhận, nên nó vẫn còn vương vấn mãi trong tâm trí mình. Cũng có những việc vốn chưa tới hoặc không có thật, nhưng mình cứ lo lắng và cố giữ nó trong tâm. Ấy cũng là không chấp nhận thực tế, tự làm khổ bản thân mình.

Rất nhiều sự việc trên đời, đặc biệt là ở mặt nhận thức, nội tâm của mỗi người, mình có thể nghe người khác nói về niềm vui, hạnh phúc, thực tại, thiền… mình nghe và hiểu nhưng mình không thể đạt được các trạng thái như người ta miêu tả, đó cũng là vì mình chưa thể chấp nhận. Mình chỉ nhìn và thấy chứ chưa bao giờ đến đó. Mình nghĩ mình muốn vui vẻ, hạnh phúc, thanh thản, bình an, nhưng thực tế mình chưa muốn vậy. Thứ mình muốn là sân hận, si mê, vì mình vẫn đang giữ chúng trên tay mà chưa buông bỏ.

Chỉ cần chấp nhận những gì đã xảy ra là đã xảy ra, những gì chưa đến là chưa đến, chấp nhận mọi thứ đúng như ý nghĩa thật sự của nó, tách mình ra khỏi những ràng buộc của chính mình, thì mình sẽ hoàn toàn tự do với thực tại, thoát khỏi trói buộc của cảm xúc và của những ảo giác thời gian.

Nhớ, chấp nhận không phải là mặc kệ hay cam chịu. Chấp nhận không gây thêm tổn thương hay hệ quả xấu nào khác. Đừng sợ, cứ chấp nhận trước đi.

19.01.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Nhân danh là khi một cá nhân dùng danh nghĩa của một tổ chức, một lý tưởng, một khái niệm nào đó được nhiều người công nhận để làm một việc gì đó, thường là yêu cầu người khác chấp nhận với họ một điều cụ thể nào đó.

Vì sao người ta phải nhân danh? Thường nói “danh chính ngôn thuận”, có một danh nghĩa nào đó đường đường chính chính thì dễ nói chuyện hơn, dễ thuyết phục người khác hơn. Từ đó cũng có thể hiểu rằng: Người ta phải dùng danh nghĩa của những thứ khác để phụ trợ thêm cho điều họ nói là vì bản thân của điều đó thiếu tính thuyết phục, hoặc bản thân người nói thiếu uy tín, hoặc họ muốn yêu cầu những điều vô lí nhưng lại muốn người bị yêu cầu phải chấp nhận vì danh nghĩa mà họ đang “nhân danh”.

Những thứ cao đẹp thường được lấy ra để nhân danh là: tình thương, tình thân, lợi ích chung, nhân đạo.

Những người thân thuộc sẽ nhân danh “muốn tốt cho bạn” để yêu cầu bạn phải học giỏi, phải thi trường A, ngành B, phải làm ông này, bà nọ, phải cưới người nọ, không được yêu người kia.. Nếu những thứ đó không phải là sự lựa chọn tự nhiên của bạn, khiến bạn không vui hoặc cảm thấy khổ đau, mà bạn vẫn nghe và làm theo lời họ, thì bạn cũng đang nhân danh sự hiếu thuận mà làm.

Mọi người đều chẳng biết mình đang làm cái gì vì những thứ họ làm cũng đều là học theo người khác, những người cũng học theo người khác. Người ta cứ nhân danh thứ này thứ nọ mà điều khiển lẫn nhau làm những chuyện tào lao.

Cả nhân loại này đều sống trong bể khổ do chính họ tạo ra. Muốn hết khổ thì nhìn họ đang làm gì và tránh đi là được. Mọi thói thường đều chỉ đang kéo những ai muốn thoát khổ trở lại vòng lẩn quẩn mà thôi.

Khi bạn làm những việc bạn thấy vui, hoặc không làm gì cả nhưng vẫn thấy vui. Người khác lại không chịu được khi thấy bạn như vậy. Vì họ nghĩ rằng bạn phải khác đi thì bạn mới vui, hoặc bạn phải giống với ai đó thì họ mới vui. Thế là họ bắt đầu nhân danh, những kiểu ngọt ngào như “Anh hạnh phúc khi thấy em hạnh phúc” có thể hiểu là “Em phải hạnh phúc để anh còn được hạnh phúc”.

Người ta còn nhân danh tình yêu, nhân danh các mối quan hệ để tự cho mình quyền cấm đoán, kiểm soát, xâm phạm không gian riêng tư của nhau. Khi ai đó yêu mình là mình có quyền làm khổ họ?!

Nhân danh môi trường để khỏa thân chụp ảnh, nhân danh yêu nước để chửi mắng người khác, nhân danh người già và phụ nữ để giành quyền ưu tiên.. quá nhiều thể loại nhân danh đầy chán ngán đang len lỏi ngập tràn trong các mối quan hệ xã hội đến mức người ta xem chúng như là những đạo lý hiển nhiên.

Có thể ta là người nhận ra và bắt đầu thôi nhân danh mọi thứ để yêu cầu người khác hay mong muốn cuộc đời phải thỏa mãn ý muốn này nọ của mình, nhưng vẫn còn rất khó để từ chối những yêu cầu của người khác. Ta nghĩ họ nói vậy, làm vậy là vì yêu thương ta, vì muốn tốt cho ta, và ta làm theo những mong muốn đó cũng là yêu thương họ, là hiếu thảo với họ…

Sự thật là, nếu một người đủ sáng suốt và thật sự yêu thương, họ sẽ không nhân danh công ơn sinh dưỡng, nhân danh mong muốn điều tốt đẹp cho ta mà bắt buộc ta phải làm một điều gì cả. Nếu họ vẫn đang nhân danh thứ gì đó, là họ vẫn còn mê. Ta không bao giờ có thể thỏa mãn tất cả những mong muốn từ sự mê mờ đó, những mong muốn sẽ luôn nảy sinh hết điều này đến điều khác. Người có thể chấm dứt chuỗi phiền não này chỉ có thể là chính ta.

Nếu như ta không nhận ra thực tế rằng không thuận theo những sự nhân danh chẳng phải là xấu, thì bản thân ta hoặc ít hoặc nhiều cũng sẽ nhân danh một thứ gì đó để yêu cầu người khác giống như vậy. Tất cả đều dẫn đến phiền não và khổ đau, cho cả người nhân danh và người bị nhân danh sai khiến.

Xã hội này đầy những buộc ràng khổ sở mà ta không thể tự thoát ra vì luôn sợ hãi việc đứng một mình. Không có thứ gì để nhân danh thì ta là ai, ta sống như thế nào mới đúng, điều gì làm ta hạnh phúc nếu không phải là thứ hạnh phúc giống như hàng xóm đang thể hiện kia?

Những kết nối của xã hội này không xấu nếu nó không mang tính ràng buộc và luôn phân chính – phụ. Ta không thể bảo người khác đừng nhân danh, không thể khiến họ ngừng mong muốn ta phải thế này thế khác. Họ chưa thể hiểu rằng đó là khổ đau. Nếu ta nhìn thấy được những sự vô lý trong các mối quan hệ, khi người ta nhân danh yêu thương để gây tổn thương nhau, thì chính ta mới là người nên ngừng lại trước tiên, thoát ra khỏi vòng lẩn quẩn đó, rồi kết nối lại với những người thương một cách chủ động và độc lập hơn.

Có thể mang đến bao nhiêu yêu thương hay niềm vui cho họ thì mang, không thì cũng đừng để họ làm thêm một người phải khổ. Bao giờ họ có thể hết khổ, phải do chính họ nhận ra thôi.

Nếu ta nhận thức được rằng những người bên cạnh đang nhân danh thứ này thứ khác mà khiến ta phiền não, nhưng lại chấp nhận những thứ đó, thì ta thật sự vẫn chưa hiểu thấu được sự giả tạm và dối trá của các danh xưng. Nhìn thấy sự vô lý và thuận theo nó là nhận gấp đôi khổ đau vậy.

Đừng nghĩ rằng khi ta chấp nhận khổ đau thì đó là đang vì người khác. Chấp nhận khổ đau là đang nuôi dưỡng khổ đau để nó tồn tại trong đời này. Để người khác gây khổ đau cho mình cũng là đang ủng hộ cho khổ đau.

Hãy từ chối khổ đau khi có thể, như vậy đời mới bớt khổ đau.

Hãy phủ định những thể loại nhân danh, để người ta chỉ còn đối diện với nhau bằng chính con người của mình, không gì khác.

18.01.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Trước khi viết bài này, anh đăng cái status màu: “Có người mình rất thích họ, vô tình nói chuyện mới biết họ cũng thích mình. Và chúng mình nghỉ nói chuyện với nhau.” Bốn mươi phút được bảy chục reactions. Với thâm niên đếm like mấy năm của mình, anh cũng hơi khó hiểu. Với lượng tương tác trên FB của anh thì đó cũng là một điều phi thường nho nhỏ.

Anh định viết về những điều phi thường từ hơn mười tiếng trước cơ. Đó là khi đọc được status của bạn Hương Xuân Milo. Trong loạt bài “Viết cho em” này, có khá nhiều bài lấy cảm hứng từ FB của bạn ấy, và cái status màu nói trên cũng là liên tưởng đến bạn ấy.

Anh kết bạn FB với Milo được mấy năm rồi, lúc đầu chả hiểu vì sao bạn ấy add friend mình luôn, nhưng thấy FB bạn ấy hay hay với lại bạn ấy xinh, nên add để đó. Về sau bắt đầu theo dõi và thấy khá nhiều điều ngạc nhiên thú vị. Về ấn tượng chung mà nói thì Milo là một người đặc biệt thú vị và khiến anh có phần ngưỡng mộ. Milo không hoạt động nhiều trên FB, hoặc là bạn ấy có FB khác không rõ nữa. Trước đây bản cũng làm nhiều nghiên cứu hành vi người dùng hay đại loại thế thông qua tương tác của FB, gần đây thì chỉ đăng những suy nghĩ cá nhân là chủ yếu. Trong mấy năm tương tác qua FB, anh với bản nhắn tin được vài lần. Anh rất bất ngờ khi thấy bản cũng có nhiều thiện cảm với anh (là bản tự nói thế chứ không phải anh đoán). Mỗi lần có chuyện gì đó nhắn tin là lại nói khá nhiều với nhau, xong rồi lại thôi. Nhiều khi muốn nói nhưng lại có cảm giác là mình không cần nói thì người ta cũng hiểu, lời nói thấy nó như một thủ tục dư thừa sao đó, nên thôi không cần nói nữa. Mỗi lần nhìn thấy bạn Hương Xuân anh lại nghĩ đến câu “Quân tử giao tình, nhạt như nước”.

Hôm nay bạn Milo share một bài dịch từ Weibo, tựa đề là “Từ khi nào tính chính trực lại trở thành trò cười cho cả thiên hạ”. Bài đó kể một vài ví dụ về những người theo đuổi những niềm tin khác với thiên hạ và bị đối xử không hay. Tất nhiên thôi, xã hội này chưa phải là nơi chấp nhận khác biệt vì nó vốn được hình thành để chống lại sự khác biệt mà. Điều khiến anh muốn viết về sự phi thường là từ caption của bạn Milo.

“Điều phi thường hơn cả sự bất/phi thường, đó là cậu ta không hề từ bỏ con đường của mình, dẫu nó đơn độc và bị chà đạp, dẫu nó có lợi hay hại, dẫu tốt hay xấu, miễn không chà đạp lại. Mình ngước nhìn những bạn như vậy, vì dù không còn chút sức lực nào nữa, họ vẫn tiến lên.”

Tìm được con đường, niềm tin của riêng mình là một điều phi thường. Và nếu như con đường đó khác biệt với phần lớn mọi người, thì việc kiên định với nó càng phi thường hơn nữa. Tất nhiên nếu đó thật sự là niềm tin của mình thì mình sẽ quyết tâm hơn, nhưng cũng không hề dễ dàng hơn. Còn câu cuối, anh cảm thấy như bạn ấy đang động viên anh vậy, haha.

Có nhiều lúc sự khác biệt với nhiều người khiến cho mình hoài nghi chính mình, hoặc có những thứ mình tin tưởng nhưng chưa thể hoàn toàn lí giải, có những khi mình cứ tiến lên nhưng không biết là sẽ đi về đâu.. điều đó chắc chắn là bất thường, mà cũng có thể là phi thường chứ nhỉ.

“Xã hội là một bộ máy sinh ra để tổ chức một giống loài, dẫn dắt bởi số ít quyền lực và nhìn chung đáp ứng một số nhu cầu cơ bản của con người. Và đổi lại là tự do. Xã hội không vì chúng dân bởi ngay cả mình muốn gì họ cũng không biết.”

Đây cũng là một góc nhìn tương đồng của anh và bạn Milo. Nhưng bọn anh không phải là những người anti-social đâu. Bạn ấy còn làm marketing nữa. Bọn anh chỉ nhìn xã hội đúng theo bản chất của nó mà không đánh giá gì thêm. Không cần phải nói thứ gì là tốt hay xấu khi nó đang tồn tại. Nó tồn tại vì nó cần thiết cho thứ khác đang tồn tại, vậy thôi.

“Nên vì thế, không phải xã hội này không có chỗ cho đạo đức, mà đạo đức phải hợp lợi ích mới là đạo đức. Những người như vậy đã nhìn thấu.”

Sở dĩ phải nhìn lại xã hội một chút, là vì có những thứ tồn tại trong xã hội như một tảng đá giữa dòng nước vậy. Sự tồn tại của tảng đá khiến cho dòng nước thấy chướng mắt.

Anh biết nhiều người phải sống với ít nhất là hai nhân cách, không phải vì họ muốn lừa gạt chi ai, mà vì một mặt chân thật nhất của họ rất khó được xã hội chấp nhận. Và vì nghề nghiệp hoặc những nguyên nhân khác buộc họ phải tương tác với xã hội, nên người ta buộc phải làm như vậy. Những người chỉ nhất nhất giữ một thái độ ứng xử dựa trên niềm tin duy nhất của mình bất chấp sự khác biệt đó thật là phi thường vậy.

Anh thì không làm được, cũng chưa từng nghĩ sẽ nhất quyết bảo vệ một thứ gì đó, chưa từng phi thường. Hoặc giả anh là người ích kỷ, thứ mà anh cần bảo vệ chỉ cho riêng mình thôi chứ không phải là tính chính trực hay giá trị tốt đẹp nào đó cần thiết cho người khác, nên không cần phải đối đầu với xã hội như hòn đá giữa dòng kia. Nhưng anh cũng ngước nhìn với những người phi thường dám làm điều đó.

Mà cũng chẳng cần lớn lao đến vậy, một người tìm thấy niềm tin, lẽ sống của bản thân cũng đã rất phi thường rồi.

Hôm nay trễ quá, khi khác viết thêm sau.

17.01.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Hôm nay, có một bạn post lên facebook câu hỏi: “Nên làm gì để lấy lại trạng thái cân bằng trong cuộc sống?” Bạn ấy là một người bản lĩnh, đã vượt qua nhiều khó khăn trong cuộc sống, anh cũng không rõ điều gì khiến bạn ấy cảm thấy mất cân bằng. Bài viết này sẽ bàn một chút về trạng thái cân bằng.

Khi bạn hỏi rằng “Nên làm gì để lấy lại trạng thái cân bằng?” thì rõ là bạn đang cảm thấy mất cân bằng. Anh nói rằng bạn đang cảm thấy, không phải bạn đang mất cân bằng. Cảm thấy mất cân bằng, cũng có thể bạn đang mất cân bằng, hoặc bạn chỉ cảm thấy như vậy mà thôi. Có rất nhiều thứ cảm giác đã và đang đánh lừa ta, có thứ ta cần thì nó lại bảo rằng không, có khi không cần nó lại khiến ta thấy mình rất muốn có được.

Thế nên việc đầu tiên cần làm là bình tĩnh lại, để cho mọi cảm giác dần lắng xuống, để mình có thể bình tĩnh mà nghe, mà nhìn rõ chính mình, nhìn đúng thực tại xem mình có phải đang thật sự mất cân bằng hay không, và nếu thật vậy thì nguyên nhân là gì, từ đó mới có thể tìm ra giải pháp thật sự.

Điều thứ hai cần xét đến là “trạng thái cân bằng” ở đây là gì? Đó là trạng thái giống như một trạng thái nào đó từng tồn tại trong quá khứ - thời điểm mà bạn cho rằng lúc đó cuộc sống của bạn đạt được cân bằng? Hay là một loại trạng thái mà bạn cho rằng hiện tại của bạn nên như vậy, thì mới là cân bằng?

Thường thì nhiều người sẽ vướng vào loại ảo giác này: người ta cho rằng một trạng thái tốt đẹp nào đó trong quá khứ mới là cân bằng, tạm gọi đó là điểm A. Họ đã từ điểm A đi tới, hoặc rơi xuống, điểm B là hiện tại. Họ không chấp nhận hiện tại và nghĩ rằng cân bằng chỉ có ở điểm A, từ đó tạo nên cảm giác khó chịu, tiếc nuối và muốn biến điểm B trở nên giống như điểm A, điều mà họ không thể nào làm được. Quan trọng hơn nữa, dù cho có cố gắng cải tạo cho B y hệt như A, người đó cũng không thể nào có được cảm giác họ mong chờ, vì B giống A thì vẫn là B, không phải A, và A cũng không phải là sự cân bằng mà họ đang tìm kiếm, chỉ là ảo ảnh của sự cân bằng mà thôi.

Ví dụ như khi một người bị tai nạn, gãy chân, phải bó bột vài tháng. Người này vốn là người hoạt bát, hoặc là một vận động viên sắp phải tham gia một giải thi đấu nào đó quan trọng với họ. Trạng thái hiện tại khiến người đó rơi vào trong hoảng loạn. Tất cả những gì người đó nghĩ, và mong muốn là làm sao để cái chân gãy có thể trở về vẹn nguyên như lúc ban đầu. Điều đó có thể sao? Tất cả những trạng thái tinh thần tệ hại chỉ làm cho mọi thứ rối loạn hơn. Họ đã đi đến điểm B rồi, không trở về A được nữa. Điều cần làm là chấp nhận rằng mình đã đến B, rồi xem mình sẽ đi tiếp đến C như thế nào, chứ không phải là muốn quay lại A thì mới là “cân bằng”.

Cân bằng trong cuộc sống này không phải là cân bằng quanh một điểm cố định nào mà mỗi điểm đều có một trạng thái cân bằng riêng của nó.

Dù cho điểm B của ta cao hơn hay thấp hơn điểm A, thì đó cũng không hẳn là mất cân bằng, vì khi ở B ta có trạng thái cân bằng khác. Để tìm được trạng thái cân bằng, thì cần phải chấp nhận mình đang ở B, rồi tìm xem điểm cân bằng của B là gì, từ đó đạt được trạng thái cân bằng. Trạng thái cân bằng của một người bị gãy chân và một người chưa bị gãy chân đều là cân bằng, nhưng ở những dạng khác nhau.

Nói một ví dụ khác cho rõ hơn: để đạt loại giỏi, một học sinh tiểu học chỉ cần học tốt 2 môn chính và 3-4 môn phụ. Nhưng khi lên cấp 3, người đó cần phải giỏi tất cả các môn, không có môn nào dưới 6.5 thì mới là loại giỏi. Khi ra đi làm thì một nhân viên giỏi có những chỉ tiêu khác, quản lý giỏi có chỉ tiêu khác… tất cả đều là trạng thái “giỏi”, nhưng các nhân tố cần thiết là khác nhau.

Sự cân bằng cũng như vậy. Ta cần biết mình đang ở đâu, chấp nhận chuyện đó, rồi mới có thể cân bằng. Trạng thái cân bằng ở hiện tại có thể cần nhiều điều kiện hơn so với quá khứ, nhưng nguyên nhân thật sự khiến người ta không thể cân bằng là sự mong muốn cân bằng như quá khứ. Điều đó vô lí cũng như muốn người khác công nhận bạn là học sinh giỏi ở cấp ba khi chỉ biết làm toán cộng, toán trừ vậy.

Một người bị gãy chân muốn mình phải có thể chạy nhảy như chưa từng gãy chân thì mới thấy cân bằng, điều đó khiến cho họ không thể nào cân bằng. Người gãy chân và không gãy chân có những điều kiện cân bằng khác nhau. Người gãy chân cần phải tính cả cái chân gãy của mình vào phương trình cân bằng đó.

Hiểu rõ và chấp nhận thực tế chính là sự khác biệt. Đó là lý do tại sao một số người bị khuyết tật, gặp những chuyện không may nhưng lại có thể thanh thản, an nhiên và hạnh phúc, trong khi những người có rất nhiều điều kiện tốt thì lại không thấy hạnh phúc.

Đừng so sánh hiện tại với quá khứ hay tương lai. Dù hiện tại có xấu hơn quá khứ hay chưa bằng được tương lai thì nó cũng cần được chấp nhận. Nếu em muốn thấy sự cân bằng, hay là hạnh phúc, thì đừng níu giữ quá khứ hay muốn tương lai phải hiện ra ở đây ngay, hãy chấp nhận hiện tại, điểm cân bằng đang ở ngay dưới chân em.

16.01.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Mấy hôm nay xung quanh mình xuất hiện nhiều thông tin về phụ nữ, trẻ em và chuyện sinh con đẻ cái, cũng không có gì mới nhưng đều có vẻ không vui.

Chuyện đầu tiên là một số người bàn về việc sinh con là vô minh hay không vô minh. Có một phụ nữ nổi tiếng tranh luận trên báo với nhà sư về chuyện đó. Người ta bảo rằng con người sinh con là vì ích kỷ và vô minh. Lại nói người nào còn sinh con là vì còn vướng vào nhân quả, còn nghiệp phải trả nên mới sinh ra những người khác như vậy. Có thể suy ngược ra rằng những người quyết định không sinh con, hoặc vì nhân duyên nào đó mà không sinh con thì là đã thoát ra được một phần nhân quả đó, hay nói xa hơn một chút là “có phước” hơn người có nhiều con. Người ta cũng lập luận rằng đa phần mọi người thích sinh con, sinh nhiều con là do “vô minh” tức là họ không biết rằng việc sinh con là vướng vào nhân quả phức tạp, hoặc cũng có thể nói là không biết cách phòng tránh thai chẳng hạn. Rồi ích kỷ là vì người ta nghĩ con là một thứ tài sản của họ, là một sự đảm bảo về già, là một thế hệ tiếp nối những gì họ đang làm dang dở… Đấy là một số góc nhìn “mới lạ” về chuyện sinh con.

Với những nhận định này, mình chỉ có thể nói điều họ nhìn thấy cũng có phần đúng, và góc nhìn của họ khác với những lối mòn quen thuộc của những lớp người “phổ thông”, còn vô minh hay ích kỷ, hay sinh con và không sinh con bên nào là “cao cấp” hơn, thì khó nói.

Đạo là gì? Theo Lão Tử thì nó là những quy luật thường hằng tồn tại trong trời đất, là quy tắc vận hành của vũ trụ. Hiểu đạo và hành đạo là nhìn ra và hành động thuận theo các quy luật đó.

Thường thì người ta sống mà không quan sát, không tìm hiểu và suy nghiệm một cách nghiêm túc và chuyên chú, nên không hiểu đạo. Lúc bấy giờ có thể hình dung những người này như người mù chữ, có thể nhìn thấy chữ viết mà không thể đọc, không thể hiểu. Rồi có người bắt đầu đi học. Người học tiểu học, người học trung học, người làm tiến sĩ. Người có thể đọc và hiểu chữ viết sẽ có cái nhìn khác với người mù chữ. Đó là cái nhìn và cái hiểu đối với chữ viết. Những người học cao hơn sẽ dựa vào chữ viết đó để thu thập kiến thức, lý luận, rồi từ đó vận dụng để thay đổi cuộc sống của bản thân và người khác. 

Khi học lớp 1, người ta được dạy đếm số từ 1 đến 10, người nào giỏi thì học đến 100. Người học lớp 1 sẽ không biết ngoài 100 còn vô hạn số. Học đến tiểu học thì người ta biết làm toán cộng, trừ, họ không biết còn có nhân, chia, lũy thừa, căn, logarit, hoặc là không biết sự tồn tại của số âm. Với người học tiểu học, thì số nhỏ không thể trừ cho số lớn.

Tương tự như vậy, với những mức độ hiểu biết khác nhau, nhận thức về sự vật, hiện tượng sẽ khác nhau. Ví như cấp 1, thấy điều A là đúng, cấp 2 là thấy điều A là sai, và cấp 3 lại thấy A là đúng, cấp 4 thì vừa đúng vừa sai, cấp 5 lại không đúng không sai.

Những gì một người thấy chỉ thể hiện khả năng nhận thức của họ, không phải bản chất của sự vật, hiện tượng, hay cao hơn là đạo.

Vậy nên người cấp 1 đừng tranh luận đúng sai với người cấp 0, và cũng đừng cho rằng cái thấy của mình là đúng nhất, vì biết đâu lên cấp 2 bạn sẽ thấy khác. Chỉ cần biết là mình đang nhận thức ở mức độ như vậy là đủ rồi, nếu chấp nhất vào cái thấy của mình bạn sẽ không thể lên cấp được. Hãy nhìn người cấp 0 đang nghĩ họ đúng ra sao và tự xét lại chính mình.

Chuyện thứ hai. Có một bạn vì quá chán ghét hoặc thấy đàn ông có nhiều thứ phiền phức, nên từ lâu vẫn nuôi ý định làm một người mẹ đơn thân. Bạn ấy muốn có con mà không cần chồng. Ngày nay càng nhiều phụ nữ không muốn có con vì tự thấy không đủ khả năng nuôi dạy, hoặc thấy ảnh hưởng đến sự hưởng thụ cuộc sống của bản thân… Những nhận định thay đổi rất nhiều so với thời gian trước, và ngày càng đa dạng, phong phú hơn. Điều này cho thấy người ta càng ngày càng có nhiều tự do để lựa chọn. Điều này không hẳn là xấu hay tốt. Có thể do thế hệ này chưa đủ điều kiện tốt nhất để thoải mái với chuyện sinh con, hoặc do họ nhận thức về chuyện sinh con giống như câu chuyện thứ nhất, hoặc do họ phải chịu ảnh hưởng xấu từ các mặt tiêu cực của chuyện sinh con nên hình thành nên những quan điểm đó. Mỗi người chỉ cần nhận thức rõ sự lựa chọn của mình là được.

Chuyện thứ ba. Cách đây ít lâu có người bạn kể rằng bạn ấy nghe được một cuộc trò chuyện gây sốc trong bệnh viện sản nhi. Hai mẹ con của một sản phụ bàn với nhau về giá cả của việc bán con vừa thực hiện. Người mẹ cho rằng con mình bán cháu ngoại với giá 20 triệu là quá rẻ. Trong khi có người không thích sinh con, sợ sinh con, có người thích nhận con nuôi thì người ta còn có cả nghề sinh con rồi đem bán.

Chuyện thứ tư là không liên quan đến sinh nở mà là về bảo vệ quyền trẻ em. Hôm nay có mấy người bạn share một câu chuyện do Huy Le viết, có thể là chuyện thật hoặc bạn ấy biên ra. Nội dung câu chuyện kể về một cậu thanh niên gia cảnh khó khăn đột nhiên bị tù 4 năm do quan hệ tình dục với bé gái 13 tuổi. Cậu này “tìm người yêu” qua mạng, gặp nhau, quan hệ xong thì gia đình bé gái kia báo công an. Trước khi vào tù thì cậu trai kia biết rằng bé gái đã dùng cách đó để tống tiền 4 người trước đó rồi. Chỉ cần gia đình cậu đưa 100 triệu thì nhà cô gái rút đơn. Nhưng cậu không có tiền, thế là đi tù. Từ lúc biết về luật mang tính bảo vệ trẻ em này, mình đã tự hỏi nếu trường hợp người ta cố tình gài bẫy hại người thì xử thế nào… Trẻ em chắc chắn là cần phải được bảo vệ, nhưng nếu cứng nhắc xử lý như vậy thì cũng quá buồn rồi.

Nhân quả trong đời sống này quả thật là huyền diệu. Nếu chỉ cắt ra một đoạn mà nói, thì cũng chẳng để làm chi. Thôi thì đừng hơn thua, đừng phân sai đúng. Cứ thận trọng trong việc gieo nhân và bình tĩnh đón nhận mọi quả đắng, quả ngọt đến với mình.

Đừng hại người, cũng đừng để người hại mình, vì đó là đang giúp họ tránh nghiệp báo về sau, cũng là một nhân lành đối với bản thân mình vậy.

Chuyện gì bỏ qua được thì bỏ qua. Chuyện gì chưa bỏ được thì bình tâm mà ngẫm, đừng vội làm gì để tránh chuyện không hay.

15.01.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Sáng nay thức dậy thấy trời trở lạnh, điều đầu tiên nghĩ đến là không biết em có lạnh không, rồi lại nghĩ ta yêu em thế nào, tất cả những tình cảm đó có thể gọi là yêu?

Ta yêu em. Ta từng nói rằng hiện tượng lúc nào cũng nhớ một người, mọi lúc và mọi nơi thì không phải là nhung nhớ mà là sự ám ảnh. Sự ám ảnh là điều luôn hiện hữu trong một đoạn thời gian hoặc là cả một đời mà ta không thể chối từ, tình yêu cũng vậy. Có những sự ám ảnh ta không thể và cũng không muốn chối từ, ta gọi đó là yêu.

Ta yêu em. Dù có bao nhiêu cay đắng và xót xa đã qua, cả những nỗi đau do chính em gây ra, do chính ta tự tạo, những phút giây ta chỉ muốn quên đi tất cả, quên cả đời này, quên cả em… nhưng rồi ta vẫn ở đây và yêu em như vậy. Những kỷ niệm vui hay là ký ức buồn đều mờ nhạt, mỗi khi nhớ về em chỉ là ngọt ngào thôi.

Ta yêu em. Khi cả xã hội này đang yêu nhau bằng những trò đùa như “Khi em than buồn thì đừng hỏi han thắc mắc, hãy gửi tiền vào tài khoản của em”, ta thì không thích và không thể làm điều đó. Nhiều người vẫn nói yêu là phải thể hiện bằng hành động cụ thể, phải phấn đấu vì ngày mai tươi sáng cho người yêu, không xứng với nhau thì không nên yêu nhau… Ta thấy họ có lý, chỉ là ta vẫn tin rằng mình thật sự yêu em.

Ta yêu em. Ta sẵn sàng vì em xây đền đài, lầu các, vì em mà bán đi cả thế gian này. Dù cho thứ ta có thể xây chỉ là căn nhà cấp bốn, thứ ta có thể bán chỉ là máu của chính mình.

Người ta nói bong bóng thì không nên yêu xương rồng. Ta tình nguyện vỡ tan chỉ cần em chịu chạm vào ta. Ta luôn yêu em. Chỉ cần em cũng yêu ta, mọi thứ trên đời không còn gì ý nghĩa nữa.

Ta yêu em. Dù thiên hạ và cả chính em đều nói những cảm xúc mà ta có hay điều ta đang làm là mù quáng. Chính ta cũng biết vậy, nhưng có một người khiến ta tình nguyện mù quáng cả đời thì chắc cũng là yêu.

Ta yêu em. Paulo Coelho nói khi bạn thật sự mong muốn điều gì, cả vũ trụ sẽ hợp sức lại để giúp bạn hoàn thành điều đó. Ta chẳng mong muốn điều gì cả, cũng chẳng mong vũ trụ hay một ai ủng hộ và dù vũ trụ này có hợp sức lại để ngăn cản, ta vẫn yêu em.

Nguyễn Thiên Ngân viết: “Yêu một người là khi, mình thấy người đó yêu người khác, mình chỉ mắc cười. Là vì mình biết nó sai bét rồi. Đời nó làm sao mà đúng được nếu không ở bên mình.” Ta thì chỉ tự hỏi em có lạnh không. Dù biết em có được người khác ôm và rất ấm, ta không thể cười, cũng không mong đó là sai. Dù cho em có ở bên ai, dù em yêu hết người này đến người khác, ta cũng không thể nào ngừng yêu em.

Ta yêu em. Dù biết khi viết những dòng này sẽ có bọn nhảm c*t nào đó copy rồi nhận là của chúng, ta vẫn đăng lên.

Marilyn Monroe nói “Nếu anh không thể chịu đựng tôi những lúc tệ hại nhất, thì anh không xứng đáng với phần tuyệt vời nhất của tôi.” Ta chỉ cần em cho ta phần tệ hại nhất thôi cũng được, phần tuyệt vời cho người khác cũng không sao. Em có thể bảo đó là ngu dại, ta bảo đó là tình yêu.

Dr. Seuss thì nói rằng “Bạn biết mình đang yêu khi bạn không thể ngủ vì thực tại này tuyệt vời hơn cả những giấc mơ”. Ta thì vẫn ngủ, vì trong mơ hay là thực tại, chỉ cần em tồn tại thì ở đâu cũng như nhau. Và em tồn tại trong ta không phải là vài ngày hay vài tháng, ta phải ngủ để tiếp tục yêu em.

Đen Vâu hát: “Ta yêu em như là một đứa trẻ, em làm ta đau theo cách đã trải đời. Ta cho em mọi thứ mà ta có em còn băn khoăn mà so sánh lãi lời.” Có rất nhiều thứ vô tình làm ta đau thêm một chút, nhưng chẳng thứ nào có thể làm ta bớt yêu em. Chính ta cũng muốn mình có thể quên em. Nhưng có những điều đã xuất hiện trong đời thì không thể nào biến mất, không thể nào lãng quên. Ta không biết rằng theo năm tháng trôi đi, liệu ta còn nhớ được những gì. Điều ta biết là đến một lúc nào đó khi ta quên đi tất cả, em là điều cuối cùng trong ký ức của ta.

Ta yêu em. Ta ghen với những con đường em qua, những nơi em đến, với tất cả những người xa lạ mà em từng tiếp xúc, cười nói kia. Sao không phải là ta? Ta không thấy ghen với những người tình mà em chọn. Vì đó là những người em thích, họ làm cho em thấy vui vẻ, hạnh phúc, có lẽ vậy.

Một điều tuyệt vời, kỳ lạ và kỳ quái khi yêu em là trải nghiệm cảm giác “yêu một người là khi biết người đó hạnh phúc mình cũng hạnh phúc”. Trước đây ta vẫn cho rằng đó là điều nhảm nhí trong phim, trong truyện, yêu em ta mới biết nó thật đến nhường nào.

Ta yêu em. Đã nhiều lần ta tự ngăn mình thể hiện tình yêu với em vì biết em không tiếp nhận. Ta không muốn em cảm thấy áy náy, khó xử hay chịu nhân quả nào đó trong việc này. Ta không muốn em phải dính dáng gì đến một người như ta đây. Ta muốn mình im lặng mà yêu em là đủ, im lặng chờ đến khi tình yêu trong ta tự chết đi. Ta đã nghĩ chỉ cần im lặng và tự thuyết phục mình thì có thể hết yêu em, hoặc ít đi cũng tốt. Nhưng chỉ cần một câu nói của em cũng đủ khiến ta cười hay khóc, thật vô lý làm sao. Ta biết em không yêu ta, nhưng lỡ đâu có một phần vạn cơ hội, lỡ đâu em cũng yêu ta mà không biết hoặc không thừa nhận thì sao.. Ta suy nghĩ rất nhiều và lại quên hết thảy mỗi khi gặp em.

Anais Nin nói rằng “Tình yêu không tự nhiên mà chết. Nó chết vì ta không biết cách nuôi dưỡng, tái tạo nó. Tình yêu chết bởi những mù quáng, sai lầm và sự phản bội. Nó chết vì những căn bệnh, những vết thương, chết vì mệt mỏi, khô héo và tàn tạ”. Tình yêu của ta dành cho em, sau tất cả những tổn thương, chối bỏ của cả ta và em, vẫn luôn còn đó chưa bao giờ suy yếu. Có lẽ là vì em chưa bao giờ tiếp nhận, vì em chưa bao giờ yêu ta.

Ta biết đây là một tình yêu kỳ quái, chẳng ai ủng hộ, khuyến khích hay ước ao, chỉ là ta lỡ sa vào và chẳng muốn vùng vẫy, chẳng muốn thoát ra. Gặp được một người khiến mình có thể yêu một thứ tình yêu ngu dại như vậy cũng chẳng dễ dàng gì. Đôi khi ta còn thấy em thật thiệt thòi vì không thể yêu ta bằng thứ tình yêu ta yêu em.

Chỉ là sáng nay thức dậy, nhìn quanh chỉ có một mình nên viết một chút thư tình cho vui.

14.01.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Hồi đó mỗi ngày mình đều đăng 2-3 cái status, màu hoặc chữ, hoặc hình vân vân. Từ ngày “Viết cho em” quay đi quay lại hết ngày, nhìn lại bài mới nhất đăng hôm qua cũng là viết cho em. Hình như viết một bài một ngày như vậy là đủ với mình rồi, chẳng có gì muốn nói thêm nữa. Viết bài dài thì chẳng có mấy like mà đếm, mình cũng ít vào facebook hơn trước.

Hôm nay còn sớm, cũng còn nhiều thời gian để nghĩ chủ đề mà viết, nhưng mình lại muốn viết một chút tự sự, lan man như đôi lúc mình vẫn viết. Khi mình nói về bản thân, có vẻ nhiều like hơn là suy nghĩ về cuộc đời, xã hội… có lẽ do mấy cái này “có vẻ” thật nhất, hoặc cũng có thể do mấy cái kia mình nói không hay.

Cái “Viết cho em” này thì vui rồi, cũng không có gì mới để cập nhật. Lúc đầu có nhiều người viết cùng mình, giờ đều bỏ gần hết. Một vài người vẫn đang viết nhưng không liên tục. Một số người thì cũng viết nhưng tùy chỉnh lại theo một cách riêng. Có một người viết được đến 5x bài, một người 7x bài liên tục rồi nhé. Một vài người cũng mới bắt đầu được 5-10 bài nữa. Về ý nghĩa hay nguyên nhân thì mình đã nói ở các bài đầu tiên rồi. Còn ý nghĩa thật sự với các bạn như thế nào thì chỉ có bạn tự làm và cảm nhận thôi.

Vài năm trở lại đây, trong phần lớn thời gian sống, mình không còn suy nghĩ và cảm nhận như những người bình thường khác nữa. Mình vẫn hiểu người ta chứ không chê trách hay phủ định gì. Và đôi lúc mình vẫn tự hỏi là mình thay đổi như vậy có sai hay xấu, hay có thật hay chỉ là tưởng tượng của mình thôi. Đáp án là mình thấy ổn. 

Mình vẫn hay nói là mỗi khi mình sắp lên đến một tầng thứ cao hơn thì luôn gặp phải trở ngại, đó là những bậc thang, những bài kiểm tra mà mình phải vượt qua. Nếu không may trượt chân tại đó thì sẽ té ngược về vị trí cũ. Hoặc đó cũng có thể là lời nhắc nhở từ các bậc thượng thiên khi họ thấy mình vô tình trở nên kiêu ngạo, lạc đường.

Cụ thể là mấy lúc mình cảm thấy xuất trần thoát tục, lại có việc, có người khiến mình nhận ra mình vẫn còn rất “người”. Chẳng có gì khác biệt. Mình lại thấy vui vì điều đó. Mình vẫn có thể cảm động, có thể khóc vì những rung động của trái tim. Chỉ khi tiếp xúc với những người thật sự đặc biệt mình mới như vậy, và người như vậy càng lúc càng ít đi. Điều đó thật quý. Dù là cảm giác khổ đau hay vui sướng mình cũng đều trân trọng.

Hôm nay có người bạn, lâu ngày mới nhắn tin. Trước đây bạn có mấy lần gửi cho mình những thông tin học bổng, khuyến khích mình đi du học, mà mình lười quá. Lần này bạn hỏi cụ thể nghề nghiệp, công việc, kinh nghiệm làm việc của mình, mình trả lời xong hỏi ủa hỏi mấy cái đó làm gì, bộ mở công ty mới định thuê tui à? Bạn nói với hồ sơ và kinh nghiệm 10 năm của mình, đặc biệt là tiếng Anh với độc thân thì rất dễ xin định cư ở Úc. Nhưng đến khoảng nghề nghiệp thì lại tịt hoàn toàn, vì chuyên môn của mình là ngôn ngữ Anh, cái đó ở Việt Nam xài được chứ qua Úc thì phải có nghề khác cơ. Thế là lại dẹp qua chuyện đi định cư.

Có lần mình cũng nói qua về chủ đề nơi sống. Đối với mình thì sống ở đâu cũng như nhau cả, khả năng thích ứng của mình có thể sẽ khác nhau nhưng mình tự tin với khả năng học ngôn ngữ và cái “như nhau” ở đây là nội tâm của mình. Đứa em mình từng nói rằng đó là vì trong nội tâm của mình là một thế giới độc lập, mình chỉ sống trong đó, nên bên ngoài thế nào cũng không ảnh hưởng gì.

Bạn mình lại nói về chủ đề tiền. Bạn nói hay mình đi thi IELTS lấy điểm cao cao rồi về mở trung tâm luyện thi đi, chả mấy mà giàu. Mình nói tôi có ham giàu đâu, muốn giàu thì tôi giàu từ lâu rồi. Bạn nói thiệt hả, có người không ham giàu thiệt sao?

Mình không ghét giàu, chỉ là không phải người có thể làm tất cả để đổi ra tiền. Mình chưa bao giờ thiếu tiền hay phải khổ vì tiền, thậm chí còn có dư. Bạn lại nói có thể là do nhu cầu của ông ít quá. Cái này thì đúng, nhu cầu của mình rất ít, hầu như ngoài ăn uống ra thì không có ham muốn gì khác ở vật chất hết. Nếu mà không ăn vẫn sống được thì mình cũng chả cần ăn luôn.

Bạn nói bạn cũng không thích tiền hay làm giàu, mà vì những thứ bạn muốn đôi khi phải cần tiền hoặc nhiều tiền, nên phải đi vào cái vòng lẩn quẩn của đồng tiền. Mình nói cũng đúng thôi. Vì chúng ta không thể tự mình tạo ra mọi thứ mình cần, mình muốn, nên cần phải tham gia vào xã hội. Xã hội là một nơi để người ta trao đổi những giá trị cho nhau. Mỗi người làm tốt một việc cụ thể nào đó là có thể hưởng thụ tất cả thành quả của người khác mà họ muốn thông qua hình thức trao đổi của vật trung gian là tiền. 

Ví dụ như những ca sĩ, diễn viên nổi tiếng, cát xê vô cùng cao là vì giá trị mà người khác đồng ý quy đổi cho họ cao. Những nhà sư không cần làm gì khác ngoài tu hành vì thế gian công nhận giá trị của họ. Tuy nhiên cũng còn rất nhiều người phải làm “nghề tay trái” để kiếm tiền vì giá trị họ tạo ra từ “tay phải” không đủ trang trải nhu cầu của cuộc sống. Hoặc ví như việc mình viết bài lên mạng mỗi ngày thế này thì giá trị của nó chẳng đủ để một người chuyển khoản cho 50.000 đồng nữa. Việc mình thích làm không mang lại thu nhập thì mình phải kiếm tiền ở nơi khác thôi. Điều đó là bình thường, là quy luật của xã hội mà thôi.

Vậy nên dù muốn dù không thì mình vẫn phải kiếm tiền bằng cách tạo ra những giá trị để trao đổi. Đó có thể là thời gian 8 tiếng ở văn phòng, có thể là những tô hủ tiếu, những giờ dạy học, những món đồ người khác cần… những vật phẩm và dịch vụ khác nhau có giá trị khác nhau sẽ mang đến thu nhập khác nhau.

Kiếm tiền để làm gì? Là để tiêu xài. Nếu không biết tiêu tiền thì kiếm nhiều tiền hơn mức cơ bản chỉ là phung phí. Lại nói rằng nếu bạn không thích tiền nhưng vẫn phải kiếm tiền là vì giá trị mà bạn có hoặc tạo ra cho người khác chưa đủ lớn để họ có thể trao đổi một giá trị tương đương, để bạn có thể không cần kiếm tiền. Và bao nhiêu là đủ thì chỉ có chính bạn mới biết và quyết định được thôi. Chỉ có điều là nếu căn theo những chuẩn mực của xã hội mà nói thì chẳng bao giờ đủ hết.

Bạn mình lại hỏi: như vậy ông có thật sự thấy đủ, thấy hạnh phúc với điều đó chưa? Mình nói tôi thì đủ rồi, có điều những người thân, những người tôi quan tâm lại không đủ. Mâu thuẫn của tôi là phải vì họ mà lao trở lại vòng quay của xã hội, bậc thang của đồng tiền hay là cố chấp, bỏ đi. Mà nhiều lần khi tôi còn đang đấu tranh, tự hỏi, người ta bỏ đi trước rồi.

Bạn nói ông sống như vậy đi tu hợp đó. Mình bảo nhiều người cũng nói vậy, mà tôi chưa thấy thích đi tu. Bạn lại hỏi thế có lấy người nào chưa? Mình nói tôi như vậy ai chịu mà lấy. Bạn nói ừ cũng đúng. 

Cảm ơn bạn vì cuộc trò chuyện này.

12.01.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo