Có một câu chuyện như thế này: Có một nhà sư đi khất thực đến một gia đình giàu có nọ. Gia đình này có nuôi một bầy ngỗng. Khi chủ nhà mang lương thực ra cúng cho sư thì chiếc nhẫn vuột ra khỏi tay và rơi xuống đất, có một con ngỗng vô tình nuốt lấy. Nhà sư nhìn thấy cảnh đó và rất lấy làm khó xử: Nếu nói thật thì con ngỗng phải chịu chết (chủ nhà mổ bụng ra lấy nhẫn), còn nói dối thì vị phạm giới luật. Vậy nên nhà sư lựa chọn cách im lặng và chuẩn bị rời đi.

Trớ trêu thay ngay lúc này chủ nhà chợt phát hiện ra mình bị mất chiếc nhẫn nên mới hỏi nhà sư có thấy chiếc nhẫn của mình không. Chủ nhà hơi nghi hoặc vì thái độ khó xử kỳ lạ của nhà sự nên thái độ càng lúc càng hằn học (vì nghĩ rằng nhà sư tham lam trộm mất nhẫn của mình). Lúc này, nhà sư lại phải chịu thêm tiếng oan. Nếu nói thật thì được giải oan, nhưng con ngỗng phải chết. Còn nếu giải thích rằng “tôi không thấy chiếc nhẫn” thì hóa ra là nói dối. Và nhà sư lại lựa chọn im lặng. Được một lúc thì con ngỗng quay ra chết (do nuốt chiếc nhẫn to quá). Trong sự ngạc nhiên của người chủ nhà, nhà sư buồn bã nói: Con ngỗng chết là do nuốt chiếc nhẫn đó.

Nói thật hay nói dối không phải lúc nào cũng tốt hay lúc nào cũng xấu, điều quan trọng là mục đích hướng tới đàng sau lời nói, thời gian, địa điểm sử dụng lời nói và cách thức thể hiện lời nói.

 Nói dối và nói thật có thể phân chia thành những cấp độ như sau:

Nói dối

    Nói dối để “lợi mình – hại người”: đây là kiểu nói dối nghiêng về điều ác, không nên phạm.
    Nói dối để lợi mình, chẳng hại ai: Kiểu nói dối này khá phổ biến, tuy nhiên cái lợi cũng chẳng thể lâu dài vì “cây kim trong bọc cũng có ngày lòi ra”
    Nói dối để có lợi cho người khác: đôi lúc muốn giúp bạn bè, không muốn họ tổn thương… ta lại chọn cách này. Thường thì cũng không hại gì, nhưng về lâu về dài cũng dễ biến tướng sang các kiểu dối gian khác. Đôi lúc khi người được ta “giúp” biết ra sự thật thì lại khiến họ đau khổ hơn nữa.

Nói thật

     Nói thật để lợi mình, hại người: Có những sự thật mà khi nói ra, ta hoặc những người ta quan tâm có lợi, nhưng lại mang đến tiếng xấu hoặc tai họa cho người khác. Lúc này cũng nên quan tâm suy nghĩ chứ không phải sự thật nào cũng tùy tiện nói ra.
    Nói thật để có lợi cho người khác: đó là chỉ cho người con đường đúng đắn, chia sẻ kinh nghiệm mà mình đã từng trải qua… mang lại lợi ích cho mọi người.
    Về phần “nói thật” này thì cái lợi, cái hại cũng phụ thuộc rất nhiều vào bản chất của cái “sự thật” trong lời nói của mình. Nên tập tính trung thực, nhưng phải biết sự thật nào nên nói, sự thật nào không nên nói. Nếu nói thật mà hại người thì cái tâm đó còn độc hơn tâm nói dối hại người!

Sự thật luôn là sự thật dù cho chẳng một ai tin. Giả dối luôn là giả dối, dù cho tất cả mọi người đều tin tưởng vào nó

Nên nói dối hay nói thật?

Nói dối đôi lúc có cũng có lợi, người ta gọi nó bằng cái tên “white lie” nghĩa là “lời nói dối thiện chí”. Tất nhiên chuyện nói dối hại người lợi mình thì không cần phải bàn thêm, đừng bao giờ làm điều đó vì nhân quả của việc nói dối hại người sẽ đến ngay trong kiếp này chứ không phải kiếp sau đâu. Những lời nói dối thiện chí cũng là không nên, vì nếu như lời nói dối đó bị phát hiện thì có khi lại phản tác dụng. Chẳng có sự thật nào có thể được hay bị che dấu hoàn hảo hết đâu, nên tốt nhất là đừng bao giờ nói dối. Đặc biệt là nói dối với những người mình thương yêu vì “không muốn làm họ buồn, không muốn họ lo lắng…” Tin tôi đi, hậu quả của những lời nói dối nhỏ xíu như vậy đôi khi mang đến những tác hại mà bạn chẳng thể ngờ đâu.

Nói thật đôi lúc cũng có hại, chính vì vậy ta nên tập nói thật, và nên biết sự thật nào cần được nói ra. Mặt khác, không phải sự thật nào cũng tốt nên ta cần biết cách đối diện và xử lý thích đáng với những “sự thật” mà mình nhìn thấy, nghe thấy… Sự thật được ghép lại từ những điều dối trá thật đáng sợ, nhưng điều dối trá được ghép lại bằng những sự thật thì đáng sợ hơn nhiều.

Hãy tuyên truyền và cổ vũ cho điều tốt, lên án điều xấu một cách đúng đắn và mang tính xây dựng. Đừng vin vào việc bạn đang nói lên sự thật để gây hại cho người khác bởi vì sự thật nếu có thể hại người thì tác hại của nó lớn hơn nhiều so với lời nói dối. Tôi đang muốn nói đến những điều mà báo, tạp chí đang lan truyền đến bạn, những thứ sự thật được gọt dũa nguy hiểm vô cùng như: giáo dục giới tính, tin pháp luật, tin cảnh giác, scandal, trào lưu mới… hay những thứ khác mà họ dán lên cái mác “cảnh báo” nhưng thật sự lại đang “phát tán”

Để luyện tập khả năng không nói dối và nói thật đúng lúc, cách tốt nhất chính là học im lặng.

“The liar’s punishment is, not in the least that he is not believed, but that he cannot believe anyone else.” ― George Bernard Shaw
“Sự trừng phạt cho những kẻ nói dối, không phải chỉ đơn giản là hắn sẽ không được người khác tin tưởng, mà còn là việc hắn chẳng thể tin tưởng một ai”

NGUYỄN HUỲNH NHẤT BẢO

Một hôm nọ, tôi đang chạy xe trên đường thì thấy phía trước có hai người đang rượt đuổi nhau, tưởng là đánh nhau vì thấy hình thể của hai người khá lớn nên tôi giảm tốc độ để đề phòng sự cố. Khi đến gần, tôi thấy người chạy trước là một thanh niên, vừa chạy vừa cười, tôi nghĩ “ồ, hóa ra là đang giỡn chơi”. Nhưng khi nhìn thấy người đang rượt theo phía sau thì tôi lại ngạc nhiên: đó là một người đàn ông khá lớn tuổi, gọi là ông lão thì chưa phải, nhưng tóc ông ta có nhiều sợi bạc và hàm răng đã trống khá nhiều cây (chẳng phải do tôi để ý quá kỹ mà do ông đang cười)

Ông ấy đang đuổi theo anh thanh niên chạy phía trước bằng một điệu bộ của một đứa bé 13-14 tuổi chạy đuổi theo bạn mình, hoàn toàn không có cảm giác là điệu bộ của một người lớn tuổi, thậm chí làm tôi nghi ngờ mình bị hoa mắt nên phải nhìn lại khuôn mặt ông lần thứ hai. Và lúc đó tôi thấy được niềm vui giản đơn mà tỏa sáng trong mắt ông, cứ như chưa bao giờ trong đời lại vui đến vậy, cứ như không có niềm vui nào trên đời lớn hơn là được rượt đuổi nhau chạy trên hè phố thế kia…

Tại sao tôi ngạc nhiên đến vậy? Tôi nhìn lại mớ thông tin, kiến thức, văn hóa, đạo đức… mà cuộc đời đã giúi vào tay mình trong những năm qua: Trẻ con thì không được suy nghĩ nhiều, không được trầm tư và nói về cuộc sống một cách sâu sắc… Trẻ con là phải ngây thơ, ngu ngơ, phải hoạt bát vui vẻ… Lớn lên thì phải nghiêm túc, già đi thì phải oai nghiêm, phải từ tốn và vững vàng… Với những điều này thì hẳn người đàn ông kia sau khi vui đùa xong phải hối hận và xấu hổ lắm vì mình già rồi mà còn như con nít?!

Tại sao phải khổ như vậy? Đó chính là cơ chế “Biết và Phán”, là một vòng xoáy càng ngày càng chật hẹp và ép cho tất cả mọi người vào mỗi một khuôn, rồi hủy diệt luôn. Những gì ta “biết” đến từ lời dạy của cha mẹ, cách sống của người xung quanh, lời dạy của phim ảnh, của bạn bè, của sách báo… Quá nhiều người muốn định nghĩa cách sống của người khác: Anh này nên lấy cô kia, Đàn ông nên tìm vợ thế này, tìm người yêu thế nọ, “sao” nào nên làm công việc gì, có tính tình ra sao… Vì những cái “biết” đó quá nhiều, đóng thành từng khuôn, để thành từng đống và luôn sẵn sàng để ta mang ra ép người khác vào trong đó, nên khi thấy một ai đó làm một điều gì khác lạ là ta lại mang “khuôn” ra mà bảo “thằng này méo, thằng kia vuông…” Đó là “Phán”

Một người hay vài người làm vậy thì cũng không hại gì cho lắm, họ thích nói gì là chuyện của họ, nhưng khổ nỗi là có những cái khuôn do cả ngàn, cả triệu người cùng đúc lên và cả triệu, cả tỷ người cùng nhau sử dụng nó, củng cố và phát triển nó. Người ta đâu biết rằng khi tạo nên những cái khung để ép người khác thì chính họ cũng là một trong số đó. Khi phán xét người khác cũng là lúc tự ép mình vào khung cho người người phán xét. Và cả xã hội này chính là việc lặp lại quá trình đó một cách nhiều lần.

    “Khi bạn phán xét người khác, bạn không định nghĩa họ, bạn đang định nghĩa chính mình” – Wayne Dyer

Một ông già chơi rượt bắt trên hè phố có gì sai? Bỏ qua hết những gì ta được dạy và suy nghĩ mà xem, liệu ta có thật sự hiểu hành động đó hay không. Tại sao với đống kiến thức kia ta lại không ngại ngần phê phán hành động đó hay ít ra cũng là một cái cười phì, một cái nhếch môi hay trợn tròn cặp mắt? Và còn bao nhiêu điều khác nữa trong cuộc sống mà ta đã đưa ra phán xét như một cái máy vô tri?

Tôi thấy có một số người tài giỏi, làm việc một ngày trên 10 tiếng, đến mức không đủ thời gian, và họ gọi những người rảnh rang lê la quán xá là “những xác chết biết đi”. Tôi cũng thấy những người thích đọc sách và đọc nhiều sách hay, thấy cả thái độ dè bỉu của họ dành cho những người đọc các thể loại mà họ cho là vô nghĩa. Lại có người học rộng, hiểu nhiều phê phán “Xã hội này đầy những máy photocopy và máy ghi âm”. Có người thấy người khác nói chuyện triết lý thì tung ra ngay một tuyệt chiêu là “làm đi, đừng nói”… Nhiều lắm, mỗi lần đọc thấy, nghe thấy những điều như vậy tôi lại thấy hơi tiếc.

Tôi nhận ra một điều rằng: Bạn có càng nhiều kiến thức nhưng lại không thể hiểu và chấp nhận mà còn giữ mãi tính phán xét thì bạn càng làm khổ bản thân và những người xung quanh nhiều hơn.

Một khi thật sự hiểu điều gì đó, ta sẽ không còn phán xét, chỉ trích, phản đối hay ủng hộ mà chỉ còn chấp nhận – chấp nhận nó như một sự thật hiện diện trên đời này, như mặt trời mọc ở phía Đông vậy. Khi một người làm điều gì sai lầm, ta không chỉ thấy cái sai đó mà còn thấy hoàn cảnh nào dẫn đến cái sai, tâm trạng nào thúc đẩy người đó làm sai và làm cách nào để có thể sửa sai… Ta nhìn được mọi sự trên đời ở một góc nhìn càng rộng, càng toàn diện bao nhiêu thì ta càng dễ chấp nhận bấy nhiêu.

Chấp nhận không phải là bỏ mặc, là thờ ơ hay là cam chịu. Chấp nhận đơn giản là một bước trong quá trình đối mặt với vấn đề mà thôi, quá trình này xuất hiện ngay sau khi vấn đề xuất hiện thì những bước tiếp theo sẽ tự nhiên, thoải mái hơn rất nhiều.

Biết thì rất tốt, nhưng đừng dùng cái biết đó để phán, hãy cố gắng hiểu và chấp nhận.

NGUYỄN HUỲNH NHẤT BẢO

1. Luật hấp dẫn (The law of attraction)
2. Quy tắc 80-20 (The Pareto principle)
3. Quy tắc 90-10 (Quy luật về thất bại và thành công)

Facebook: https://www.facebook.com/NguyenHuynhNhatBao
Youtube: https://www.youtube.com/user/NhatBaovn

Các bài viết của mình:
http://nhatbaovn.blogspot.com/

Tại sao anh yêu em? Anh yêu em ở điểm nào? Anh yêu em từ khi nào? … Phụ nữ luôn có rất nhiều, rất nhiều thắc mắc về tình yêu của họ, trong đó câu hỏi khó trả lời nhất là “Tại sao anh yêu em?”. Ở đây tôi chỉ nói phụ nữ thôi, vì nam giới được yêu là mừng rồi, mấy ai thắc mắc làm chi đâu! Tuy biết vậy nhưng để cho bình đẳng giới một chút thì câu hỏi sẽ là “Vì sao ta yêu nhau?”

Trong hơn 8 năm yêu nhau, chắc cũng có khoảng 800 lần người yêu tôi hỏi tôi câu đó và tôi cũng đưa ra khoảng 400-500 câu trả lời khác nhau, chủ yếu là những câu trả lời mang tính chọc cười cho vui. Điều mà tôi sắp viết ra trong bài viết này là một câu trả lời nghiêm túcnhất trong số 500 câu trả lời nói trên.

Tình yêu là một thứ cảm xúc kỳ lạ mà ít ai trong nhân loại diễn tả được hoàn toàn, cho dù là chỉ một khía cạnh trong đó. Vậy nên khi rơi vào lưới tình thì người ta hay choáng váng, không giải thích được hành động, cảm xúc của mình một cách bình thường nữa, nên họ hay đặt ra câu hỏi đó. Theo tôi, nguyên nhân chủ yếu khiến bạn đặt ra câu hỏi “Vì sao ta yêu nhau?” là vì: Một là bạn cảm thấy hoang mang, thấy tình yêu của mình mong manh, khó níu kéo nên cần một điểm tựa, cần một lý do. Giống như một người đang đói khát muốn tìm xem xung quanh có món gì mình có thể ăn được không, có lý do nào để người ấy yêu mình không…; Hai là ngược lại: Bạn cảm thấy vui, hạnh phúc với tình yêu hiện có nên muốn tìm hiểu căn nguyên của nó. Giống như một người sau khi đã ăn uống no nê, ngồi nghiên cứu, phân tích thành phần thức ăn của mình xem chỗ nào bổ, chỗ nào có hại…

    “We’re all a little weird. And life is a little weird. And when we find someone whose weirdness is compatible with ours, we join up with them and fall into mutually satisfying weirdness—and call it love—true love.”
    Tạm dịch là: “Chúng ta đều có chút kỳ quặc. Và đời cũng kỳ quặc. Và khi ta tìm được một người có điểm kỳ quặc thích hợp với những điểm kỳ quặc của ta, ta và họ chơi chung một trò chơi kỳ quặc – và gọi đó là tình yêu – tình yêu đích thực.”
    ― Robert Fulghum, True Love

Thật ra việc tìm hiểu lý do một ai đó yêu bạn chỉ có một lợi ích cơ bản duy nhất đó là để phát hiện xem họ có đang yêu bạn thật lòng hay không, hay là họ chỉ yêu những gì bạn có.

- Anh yêu em vì em xinh đẹp!

Vậy cứ em nào đẹp (mà chịu cho anh yêu) thì anh yêu hết?

- Anh yêu em vì em giàu (cái này chắc ít ai mạnh miệng nói ra nhưng tồn tại thì không ít)

Vậy em hết giàu thì anh hết yêu?!

- Anh yêu em vì em có lúm đồng tiền đáng yêu

- Anh yêu em vì em có nụ cười xinh tỏa nắng

- Anh yêu em vì đôi mắt buồn vời vợi

- Anh yêu em vì em giỏi giang…

Bạn cứ tự đặt ra nhiều nhiều câu hỏi như vậy và tự trả lời xem. Rồi bạn hãy tự hỏi: như vậy là anh đang yêu những đặc tính đó hay là yêu bản thân em? Nên biết rằng đặc tính nào, dù bền vững đến đâu cũng có thể mất đi bất kỳ lúc nào trong cuộc sống. Cho nên nếu tình yêu của bạn gắn với một hay nhiều đặc tính thì nó cũng sẽ mất đi bất kỳ lúc nào như vậy.

Trong 500 câu trả lời của mình dành cho câu hỏi “Vì sao anh yêu em?”, câu nghiêm túc nhất là như thế này:

Nếu nói ngắn gọn thì là “Vì anh yêu em!” Anh biết đôi lúc em cảm thấy hoang mang, thắc mắc: em không đẹp, không giỏi, không giàu. Em hay làm anh buồn và ít quan tâm anh… Vậy anh yêu em vì điều gì? Không, câu hỏi của em đã sai hướng rồi. Em không nên đặt những đặc tính như xinh đẹp, giỏi giang lên phía trước tình yêu. Những thứ đó có thể là điều kiện ban đầu để ta chú ý tới nhau, để ta thích nhau nhưng đó không phải là để ta yêu nhau. Sự thật là cần đặt tình yêu ở phía trước. Có tình yêu thì mọi chuyện dù vô lý nhất đều trở nên có lý.

- Anh yêu em. Không cần biết em đẹp hay không

- Anh yêu em. Không cần biết em tài giỏi hay không

- Anh yêu em. Không cần biết nhà cửa em ra sao, ba mẹ em làm gì

- Anh yêu em. Không cần biết em biết nấu ăn, biết dọn dẹp nhà cửa hay không

- Anh yêu em. Không cần biết em nói chuyện vô duyên hay chửi thề, uống rượu…

Vậy đó, mọi thứ chỉ cần đặt “Anh yêu em” ở phía trước là được thôi em.

Tất nhiên là anh yêu em, anh sẽ chấp nhận những khuyết điểm, sai lầm của em, chấp nhận cả con người em nhưng không có nghĩa là anh để mặc như vậy mà chịu đựng, vì sức chịu đựng nào cũng có giới hạn của nó, ngay cả khi có tình yêu. Chúng ta chấp nhận nhau và góp ý, hỗ trợ cho nhau để mỗi người trở nên tốt đẹp hơn, hoàn thiện hơn. Đâu có ai muốn mình xấu xí hay dở hơi trong mắt người khác, anh tin là em cũng vậy. Em an tâm đi, anh đã yêu cái xấu xí của em rồi, em cứ từ từ đẹp lên, tốt lên… một chút thôi cũng được. Và em hãy tiếp tục an tâm, dù em thất bại bao nhiêu lần trong nỗ lực đó, anh cũng vẫn yêu em.

NGUYỄN HUỲNH NHẤT BẢO

Đặc điểm nguy hiểm nhất của đam mê chính là sự nhầm lẫn. Đây cũng là điểm khiến cho nhiều người có lòng phải bỏ phần lớn cuộc đời vẫn chưa thể tìm thấy đam mê chân chính của họ. Một phần cũng là do sự định hướng của thời đại, ví dụ như vài năm trước công nghệ thông tin mới phát triển làm cho nhiều người trẻ nghĩ rằng mình cũng rất có thể là Bill Gates thứ hai, họ lao theo ngành tin học và nhận ra nó không dễ dàng, thú vị như họ nghĩ. Tôi cũng từng lầm tưởng như vậy trong một thời gian dài, cũng có một số thành tựu nhất định nhưng rồi tôi nhận ra đó không phải là con đường mình mong muốn.

Có người nói tôi sao lạ quá, hình chụp lúc thì nhìn như 20 tuổi, lúc lại thấy giống… ngoài 40. Bình thường tôi hay để mấy hình chụp kiểu “nghiêm túc” làm avatar trên facebook, hôm nay đổi thành một cái hình hơi bị xì-teen một chút, thế là có thằng em bảo: “Trời, sụp đổ hình tượng rồi”. Hoặc đôi lúc có người PM cho tôi, tôi trả lời kèm theo mấy cái biểu tượng dễ thương này kia, họ lại ngạc nhiên bảo: “Trời, anh teen dữ vậy hả, không ngờ…” Người thì cho rằng tôi khó tính, người thì thấy tôi thân thiện, người nói tôi tài giỏi, người chê tôi lười biếng… Nhiều nhiều trường hợp khiến tôi quyết định viết bài này – “Đừng xây dựng hình tượng về người khác”

Hình tượng là gì? Nó được xây dựng như thế nào?

Nói một cách đơn giản: Hình tượng là một hay nhiều thuộc tính về thể chất và tinh thần mà ta gán cho một người nào đó sau khi tiếp xúc để rồi sau đó mỗi lần gặp lại người đó, hình tượng đó lại được “gọi” ra một cách tự động. Hình tượng về một người được tô, đắp ngày càng nhiều, càng dày đến mức độ nào đó thì một ngày ta không còn nhìn thấy người đó nữa mà chỉ thấy hình tượng về họ mà thôi.

Phần lớn những cảm xúc trong ta đều không thật sự xuất phát từ trái tim, từ nhận thức mà là từ những “hình tượng” ta mãi xây dựng theo thời gian. Ta yêu, ghét, kính trọng, khinh bỉ, tin tưởng, nghi ngờ… một người nào đó không phải bằng nhận thức khách quan của ta với đối tượng đó, tại thời điểm đó mà thường bắt nguồn từ “hình tượng” về người đó mà ta đã xây dựng.

Ấn tượng ban đầu cũng là một loại hình tượng, nó là một thứ hình tượng sơ khai mà ta xây dựng về một đối tượng mới dựa trên những khuôn mẫu là các hình tượng mà ta đã xây dựng cho những người quen cũ: Người như thế này là trí thức, người như thế kia là thành công, người như thế nọ là trung thực…

Vì sao không nên xây dựng hình tượng?

Con người đâu phải là pho tượng. Họ có vui buồn, có khi hứng thú, lúc chán nản, khi khỏe, lúc yếu, khi dư dả, lúc khó khăn.. và còn nhiều nhiều nguyên nhân khác tác động đến họ nữa. Cho nên khi tiếp xúc với một ai đó, dù rất thân quen, đừng mang hình tượng trong đầu ta ra mà áp lên người họ rồi chỉ nhìn vào hình tượng đó mà nói chuyện. Điều đó giống như bạn đang nói chuyện cùng pho tượng của người đó vậy. Hãy dùng cảm nhận thật sự của mình tiếp xúc trực tiếp với họ, trong điều kiện hiện tại, ở hoàn cảnh hiện tại họ đang ra sao, họ lo lắng, mệt mỏi, buồn bực hay đang vui vẻ, phấn khởi… Đừng để câu hỏi “Anh/Chị khỏe không?” Chỉ là một câu chào xã giao.

Có những lúc hình tượng sụp đổ có thể gây shock. Và chúng ta chẳng thể hiểu hết một người nào đâu, dù là người thân nhất cũng có những góc khuất mà chỉ trong điều kiện nhất định mới biểu hiện ra thôi. Những điều vừa nói trên giải thích rằng tại sao ta “tin lầm” hay “trách lầm” người khác. Do lười biếng cả thôi.

Nếu bạn tin lầm hay trách lầm ai đó, thì thật ra bạn đã tin, đã trách cái hình tượng do chính bạn tạo nên chứ không phải bản thân người đó. Những ngôi sao hay các bậc đế vương rất ít có bạn bè và rất quý trọng những người xem họ là bạn, vì những người đó là người tiếp xúc gần gũi và chân thật nhất với chính bản thân họ, chứ không phải với cái “hình tượng” của họ.

Những ký ức, tư liệu, thông tin, ấn tượng… Trước đó đều có thể và nên đem ra để so sánh, đối chiếu trong việc chọn cách ứng xử nhưng không nên xem nó như một căn cứ duy nhất mà phải khách quan, chủ động trong nhận thức. Có người lại nhìn nhận những người mà họ cho là xấu theo cách nói: “Ngựa quen đường cũ” “Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời”… Vì sao ta thích dùng những câu đó? Vì lười suy nghĩ, lười nhận xét, lười quan sát. Nếu ta chẳng cảm nhận gì ở cuộc sống xung quanh thì ta có đang sống hay không?!

Nếu bạn đánh giá một ai đó là người xấu vì họ làm một điều gì bạn cho là xấu…. Hãy nhớ lại xem: Bạn cần phải thấy bao nhiêu điều tốt ở một người để cho rằng người đó là tốt? Tốt hay xấu, là chuyện đã qua rồi, và quá khứ chỉ mang tính tham khảo chứ không thể làm căn cứ phán xét cho tương lai. Người xấu hay người tốt – đó là bạn đang nói về một người-trong-quá-khứ mà thôi.
Hãy đập bỏ hết hình tượng để sống thật với nhau

Hãy sống tỉnh giác! Hãy quan sát nội tâm của bạn và phát triển nó. Hãy tin tưởng chính mình. Bạn tin tưởng được chính mình bao nhiêu thì sẽ có thể tin người khác bấy nhiêu.

Hãy cho những người xấu một cơ hội, tìm mặt tốt của họ, nhìn nhận con người của họ ngay lúc này chứ không phải trong quá khứ. Hãy cảnh giác với người tốt, vì hôm nay có thể họ khác rồi. Bạn nên nhớ rằng cái tốt hay cái xấu trong mỗi người đều có như nhau cả, quan trọng là người nào dùng cái nào nhiều hơn mà thôi.

Hãy bỏ đi hết những “hình tượng”, đối xử với nhau bằng cảm xúc thật, giữa người với người, ngay lúc này và tại nơi đây. 

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Vlog01: Hello world - tầm quan trọng của bước đi đầu tiên.

"Nếu bạn cũng có một ước mơ thì hãy lấy hết can đảm mà bước về phía nó. Tôi cho rằng không phải chạm đến ước mơ mới là hạnh phúc, mà hạnh phúc chính là việc bước chân đi trên con đường đó, còn thành công hay thất bại chỉ là kết quả của một giai đoạn mà thôi.

Hãy bước đi một bước đầu tiên của bạn, đó có thể thành công và bạn sẽ có thêm động lực để bước tiếp, đó cũng có thể là thất bại và trở thành bài học cho bạn bước tiếp theo được tốt hơn. Hãy luôn kiên trì và tận hưởng niềm vui trên con đường đi đến ước mơ, bạn nhé."

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Chúng ta ai cũng từng giận, hầu hết mọi người đều chấp nhận nó như một cái gì “tự nhiên” “cá tính” hay “tính cách” của mình. Ta cũng biết cơn giận không có lợi gì cho ta cũng như người xung quanh. Trong cách “ứng xử” với cơn giận của chính mình, nhiều người cho rằng nên “làm chủ cơn giận” hay “kiểm soát cơn giận”, cũng tức là khi biết mình giận thì cố gắng kiềm chế đừng cho nó bộc phát ra, rồi tìm chỗ vắng vẻ mà bộc phát hoặc đợi nó giảm bớt từ từ… Làm được như vậy đã là điều rất khó khăn rồi, trong bài viết này tôi sẽ giới thiệu với bạn một ý kiến còn khó khăn hơn nữa trong mối quan hệ giữa chúng ta và cơn giận.

Làm thế nào để kiểm soát, làm chủ cơn giận?

Mặc dù phương pháp này không giúp giải quyết tận gốc vấn đề, vì cơn giận vẫn còn đó, và đôi lúc ta không đủ mạnh để kiểm soát thì nó vẫn bộc phát gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng tôi vẫn muốn giới thiệu qua một chút để các bạn thực hành nếu chưa thành công với cách khó hơn. Để kiểm soát cơn giận, có thể làm một hoặc tất cả các bước sau:

1. Hít thở:Tìm một nơi an tĩnh, không khí trong lành, hít thật sâu, cho hơi thở đi xuống bụng, theo dõi đường đi của hơi thở và cảm nhận sự thoải mái của việc hít thở không khí, và thở ra. Cố gắng tập trung vào hơi thở và bỏ cơn giận qua một bên
2. Đọc thần chú:Tự nói lầm thầm với chính mình “không được giận” “chuyện này không đáng”… hoặc là đọc một từ duy nhất OMMMMM (kéo dài phụ âm M). Người ta cho rằng việc đọc từ OM với âm M kéo dài có thể giúp thư giãn đầu óc.
3. Hướng đến những điều khiến bạn mỉm cười: Mở điện thoại ra xem ảnh người yêu, con cái, hoặc nhìn ngắm diễn viên bạn yêu thích, hoặc ảnh chụp thú cưng, ngôi nhà của bạn…
4. Tập thể dục: Tập vài động tác thể dục nhẹ như xoay cánh tay, xoay cổ, xoay hông…
5. Sử dụng óc hài hước: Nên tìm đọc nhiều truyện cười một chút, đôi khi những tình huống căng thẳng có thể hóa giải chỉ bằng một câu nói gây cười.
6. Tránh đi: Nếu dùng hết những bước trên vẫn không thể kiềm chế cơn giận thì bạn nên tạm thời tránh mặt, rời xa nơi xảy ra vấn đề và quay lại khi đủ bình tĩnh.

Cái tôi có vai trò gì?

Bài viết này không phải nói về cái tôi, tôi chỉ muốn nói những khía cạnh mà cái tôi ảnh hưởng đến cơn giận. Theo tôi: Cái tôi là tất cả những gì thuộc về vật chất hay tinh thần mà mỗi con người đồng hóa chính mình với nó, hóa thân vào nó. Và cơn giận xuất hiện khi ta cảm nhận được cái tôi của mình bị xâm phạm.

Cái tôi có thể là những gì rất gần gũi, như là thân thể của ta. Trong đám đông chen lấn, một ai đó đạp chân ta mà không xin lỗi, ta giận. Cái tôi có thể là cái gì đó rất ý nghĩa, như cái tên ta chẳng hạn: Ví dụ như tôi đang đi ngang một dãy phòng trọ, và có ai đó lớn tiếng nói: “Ê, thằng Bảo cà chớn kìa tụi bây” hoặc câu gì đó tương tự thế là tôi giận dữ nhìn quanh xem thằng nào nói… Hoặc ai đó mà tôi quen post lên facebook của họ một dòng status bâng quơ: “Mấy người tên B là không tin được, gian lắm…” là tôi cho rằng họ đang nói mình, lại giận.

Cái tôi có thể rộng hơn như là ngôi nhà tôi ở, mảnh sân trước nhà, ngôi trường tôi học, vùng quê tôi sống… hoặc trừu tượng hơn như là những ý kiến của tôi nói ra. Ví dụ như có ai đó đọc bài này xong phán là: “Bài gì nhạt nhẽo, chả có gì hay” thì tôi giận ngay và luôn!

Qua một số ví dụ trên có thể nói: Cái tôi của ta càng lớn, bao trùm càng nhiều thứ thì ta càng dễ bị chọc giận. Nhưng nhìn kỹ lại mà xem, những thứ đó có phải là ta hay không? Cái tôi đó là giả. Ý kiến, quan điểm không phải là ta, ngôi nhà, ngôi trường không phải là ta, chữ B hay tên Bảo cũng không phải là ta. Thu hẹp cái tôi lại. Càng thu hẹp thì ta càng khó giận dữ và nếu bỏ luôn cái tôi thì ta chẳng bao giờ giận ai nữa hết.

Nên nhớ rằng không giận không phải là hèn nhát, ta vẫn ứng xử lại những tác nhân bên ngoài, nhưng bằng thái độ bình tĩnh, hòa nhã chứ không phải ứng xử trong cơn giận.

 Thả trôi cơn giận

Cũng giống như khái niệm ở trên về việc đồng hóa bản thân mình với những thứ xung quanh hình thành nên cái tôi. Mối quan hệ giữa ta và cơn giận cũng vậy, khi giận, ta cũng đồng hóa chính mình với nó. Ta thường nói: “Tao đang giận” hay “Tao giận mày lắm”, chứ không ai nói “Tao đang cảm thấy có một cơn giận xuất hiện trong tâm.”

Có một cách khác để tránh những cơn giận đó chính là nhận dạng, gọi tên nó và buông cho nó trôi đi. Để làm điều này, khi gặp phải tình huống khiến ta giận dữ, hãy nhắm mắt lại, hít thở thật sâu và theo dõi hơi thở, sau đó nhìn vào tâm trí ta xem những suy nghĩ nào đang tự do chạy nhảy trong đó: “Nó sốc mình” “Nó chửi mình” “Mình phải chửi lại” “Bà mẹ nó”… nhiều, nhiều lắm. Mỗi khi cảm thấy mất bình tĩnh thì ngừng quan sát lại và theo dõi hơi thở, hít sâu.. rồi quay lại quan sát cơn giận. Tự ý thức điều đó “Ta đang quan sát cơn giận trong tâm ta”.

 Đây là một điều đơn giản, nhưng không hề dễ dàng. Cứ thực hành mỗi khi bạn thấy cảm thấy giận, dần dần cho đến khi cơn giận vừa nổi lên là bạn nhận ngay ra “trong tâm ta lại nổi lên một cơn giận”. Khi đó, hãy tiến vào nội tâm và nói: “Chào cơn giận, lâu ngày mới gặp lại, đi thong thả nhe”. Giận dữ là một thứ cảm giác rất kỳ lạ, nếu bạn nhận ra nó, gọi tên nó thì nó chạy mất ngay.

Khi đã ý thức được ta và cơn giận không phải là một, chẳng liên quan gì nhau thì không cần phải kiểm soát nó nữa, không cần níu kéo mà cứ việc thả cho nó trôi đi.

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Hẳn ai trong chúng ta cũng từng một lần suy nghĩ “nếu được trở về quá khứ, làm lại từ đầu thì sẽ ra sao?”

“Nếu có ước muốn trong cuộc đời này, hãy nhớ ước muốn cho thời gian trở lại…”

Ngày trước tôi cũng thường mơ như vậy khi nghĩ về những bước ngoặc của đời mình, những lựa chọn sai lầm mà mình đã thực hiện, những cơ hội mình đã bỏ qua… Tôi nghĩ nếu cho mình trở lại 5-10 năm trước, mình sẽ cố gắng hết sức, không bỏ phí một phút giây nào để đạt thành quả cao nhất có thể. Nhưng có thể sao? Ai đã lấy đi quãng đời của tôi, ai đã mang đến cho tôi nhiều tiếc nuối như vậy?

Chuyện trên Youtube

Cách đây khá lâu, lúc dạo qua mấy kênh video trên Youtube, tôi thấy một câu comment khá thú vị, đại ý như sau:“Thế là phí mất XX:YY phút cuộc đời”; hoặc là “Trả lại tao XX:YY phút cuộc đời đây!”

Lần đầu đọc được, tôi cũng thấy lạ lạ, hay hay. Cuộc sống đang trôi qua không ngừng, nếu bạn tiêu phí thời gian vào điều gì vô bổ thì sẽ chẳng thể nào lấy lại được “Thế là xong XX:YY phút cuộc đời”. Có ai biết được mình còn lại bao nhiêu phút đâu để mà phí phạm.

Tuy nhiên, sau đó đi đến đâu tôi cũng thấy rất nhiều comment như vậy xuất hiện, điều đó làm tôi thấy phản cảm và tự hỏi: “Nếu không phí từng đó thời gian vào cái video này thì liệu những người post comment đó sẽ làm gì với từng ấy thời gian cuộc đời họ?” Nếu không xem video đó, họ sẽ xem một video khác và nếu hên, gặp ngay video hợp ý thì họ bỏ qua, còn không họ lại hét toáng lên: “Trả cuộc đời tao lại đây!”

Nhìn lại vấn đề, tôi thấy rằng không ai bắt họ click vào video đó, cũng không ai bắt họ phải xem tới hết nếu cảm thấy dở. Nhưng họ click, họ xem, và khi xem xong thì họ đổ trách nhiệm cho người khác! Giống như tự mang của cải của mình đổ xuống sông rồi bảo rằng dòng sông là kẻ cắp vậy.

“Tôi muốn “cai” Facebook!”

Có một số bạn sau một thời gian dùng Facebook thì post mấy status than vãn rất khổ sở, rằng facebook chiếm thời gian, rằng họ nghiện face nên không làm được gì khác… Thật ra thì một ngày của mọi người đều có 24 giờ. Nếu bạn dùng hết 24 giờ để làm việc khác thì sẽ không còn chỗ cho facebook, nếu không thì dù bỏ facebook bạn sẽ vẫn lao vào thứ khác để lấp đầy thôi.

Giống như khi nghèo đói thì người ta ăn khoai lang, bắp, bo bo, hay cháo loãng, khi có cơm ăn thì họ tự nhiên là nghỉ ăn bắp, hoặc chỉ ăn để cho vui miệng vậy thôi. Chưa có cơm ăn thì bạn vẫn phải tìm cái gì đó lấp đầy bụng mà thôi. Nói cách khác Facebook không phải là vấn đề, vấn đề là cách sử dụng thời gian của bạn. Nếu thấy quá nhàm chán thì tìm việc gì thích thú mà làm, hoặc là dùng facebook theo một cách có ích hơn.

Đòi lại cuộc đời, rồi làm gì với nó?

Nếu cho bạn quay lại 5 năm hay 10 năm trước thì bạn sẽ làm điều gì đó. Cuộc đời không phải là một trò chơi điện tử, khi save rồi load ra là nó đi theo một chu trình được lập trình sẵn.Tạm không nói là thật sự quay lại thì bạn có làm được điều bạn mong muốn hay không, hãy hỏi rằng tại sao bạn không làm những điều đó ngay từ lúc này?

Quá muộn rồi ư? Bạn có nghĩ là 10 năm sau bạn sẽ thích thú thế nào nếu được quay lại thời điểm hiện tại không?

Hay là hiện tại không đủ thời gian? Tôi cho rằng chỉ có một phần rất nhỏ trong chúng ta tận dụng hết 24 giờ một ngày. Thậm chí những người rất bận rộn vẫn có chỗ để giết thời gian. Quan trọng là biết cách sắp xếp và định ra thứ tự ưu tiên cho những việc cần phải hoàn thành. Nên biết rằng thất bại đôi khi chính là hoàn thành xuất sắc những việc không thật sự quan trọng.

Tóm lại: Quá khứ không thể quay trở lại, chẳng ai lấy đi phần đời nào của bạn, chính bạn phải tự chịu trách nhiệm, bạn phải lựa chọn. Hãy cân nhắc và hành động để có một hiện tại như ý muốn, để tương lai không hối tiếc.

Hi vọng bài viết này của mình không làm phí mất mấy phút của cuộc đời bạn. Nếu lỡ phí thì… chúc bạn may mắn lần sau!

  Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Có lẽ tôi là người mơ mộng hay nói đúng hơn là tôi tin tưởng vào một điều hão huyền gọi là tình yêu đích thực. Tôi tin tình yêu không chỉ là những rung động, bâng khuâng, mong nhớ, đợi chờ hay những cảm xúc thăng hoa của thân xác. Tình yêu với tôi là thứ tình cảm đơn phương, tha thiết dành cho người mình yêu mà không hề xuất phát từ mong muốn cá nhân nào của chính mình. Nếu ta yêu người bằng một tình yêu như thế, và họ cũng yêu ta như thế, thì tình yêu đó tuyệt vời biết bao nhiêu! Thế nhưng có lẽ điều tuyệt vời đó chỉ là truyền thuyết, nên tình yêu ngày nay, theo tôi, giống như biến tướng của khái niệm “môn đăng hộ đối” nhiều hơn.

“Môn đăng hộ đối”?

Khái niệm khá cổ hủ này chắc phần lớn trong chúng ta đều biết. Thời phong kiến và xa xưa hơn nữa, những quan niệm như: “Áo mặc sao qua khỏi đầu” “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đó” Quá phổ biến và gần như là quy luật. Cho nên tình yêu, nếu có, thường đến sau hôn nhân. Hôn nhân mà không có tình yêu thì dựa vào điều gì? Dựa vào sự tương xứng trong các tiêu chuẩn giữa hai gia đình và cá nhân cô dâu, chú rể, hay gọi là “môn đăng hộ đối”, nghĩa là người giàu thì lấy người giàu, người nghèo thì lấy người nghèo, người giàu lấy người khá thì người khá phải giỏi, phải đẹp, phải tài ba… Chính những quan niệm đó đã làm cơ sở cho khá nhiều tiểu thuyết, phim ảnh, cải lương… với những mối tình bị chia cắt vì giai cấp sang hèn khiến cho người xem phẫn nộ và tiếc nuối.

Bỏ qua chuyện xưa đi, xưa quá rồi, ai cũng biết cả. Ngày nay người ta tự do yêu đương, tự do tìm hiểu, tự do… đủ thứ. Nhưng liệu những người trẻ đang yêu kia có khác gì quan điểm của ông cha ngày xưa hay không? Theo tôi thấy thì không. Thậm chí ngày nay họ còn phát triển ra càng nhiều tiêu chuẩn hơn nữa, họ cân, đong, đo, đếm kỹ càng hơn nữa! Điều này lại càng đúng, càng tăng lên theo tuổi đời của họ. Tình yêu bồng bột kiểu “bất chấp tất cả” chỉ có ở độ tuổi 15-18 mà thôi.

Ai ai cũng xây dựng cho một “bảng tiêu chuẩn” cho riêng mình: Cô gái thì muốn tìm một người yêu bản lĩnh, nam tính, không trăng hoa, có chí cầu tiến, có nhà mặt tiền, đẹp trai… Các chàng trai thì muốn tìm một cô vừa đẹp, vừa hiền, có học thức, không đua đòi, biết nội trợ, giỏi quan tâm, hiếu thảo, vâng lời…. Các tiêu chuẩn này nhiều hoặc ít tùy vào “tiền vốn” của mỗi người cộng với sở thích cá nhân.

Thường thì tiêu chuẩn chung nhất của các cô gái là “cảm giác an toàn”. Cái cụm từ này rất chung chung, nhưng đại khái là khả năng che chở, bảo vệ bạn gái, khả năng xây dựng và duy trì một gia đình êm ấp, sung túc, đầy đủ và cả việc… không ngoại tình. Còn các chàng trai thì tiêu chuẩn đa dạng, phong phú và phức tạp đến mức gần như chẳng có tiêu chuẩn nào cụ thể, cứ cưa được cô nào vừa mắt là mừng húm rồi.

Đây là điểm quan trọng nhất dẫn đến tình trạng “người già neo đơn”, độc thân, ế… Tôi cho rằng rất ít hoặc không có ai không tìm được người để yêu thương nếu họ chấp nhận tất cả những ai yêu thương họ. Yếu tố cơ bản nhất dẫn đến “ế” chính là sự không tương xứng về các tiêu chuẩn, hay nói cách khác là những tiêu chuẩn mà bạn có không nằm trong “vùng phủ sóng” của những người nằm trong vùng tiêu chuẩn của bạn. Nói đơn giản lại là bạn không tìm được người “môn đăng hộ đối” với mình. Vậy nhé, những người ế đừng than vãn nữa, hãy xem lại bảng tiêu chuẩn của mình đi.

Tình yêu ở đâu?

Chính vì tình trạng “môn đăng hộ đối” nêu trên mà nhiều “trái tim” không tìm đến được với nhau. Nhưng những người đang “yêu” nhau kia, đang gọi nhau là người yêu hay chồng vợ có tình yêu hay không? Chưa chắc, họ có thể chỉ là những người hợp với tiêu chuẩn của nhau, may mắn tìm thấy nhau thôi.

Vì chúng ta ngày càng tự do, vâng, “tự do”, nên chuyện ly dị đã không còn mới lạ và yêu nhau rồi chia tay thì “bình thường như cân đường, hộp sữa”. Vì sao? Vấn đề ở chỗ nếu mối quan hệ bắt nguồn từ các tiêu chuẩn thì khi tiêu chuẩn đó thay đổi hay tăng thêm cũng là lúc quan hệ rạn nứt: Những người yêu nhau lúc còn là học sinh thì rất ít tiêu chuẩn, đôi lúc chỉ là “cần một người yêu cho có” thế thôi. Khi vào đại học họ lại nhìn quanh so sánh người yêu mình với người này, người nọ, tăng thêm các tiêu chuẩn như phải quan tâm nhiều hơn, phải quà cáp, lãng mạn, phải có chí cầu tiến, phải có tương lai tươi sáng, phải đảm đang việc nhà, phải ngoan hiền không được tụ tập bạn bè nhậu nhẹt…

Rồi lớn hơn, ra trường đi làm, tiếp xúc với những tầng lớp khác nhau của xã hội, họ nhận ra rằng những tiêu chuẩn ngày xưa như: “Đẹp trai, ga lăng, lãng mạn, nhí nhảnh, dễ thương…” đều là những thứ “xài không vô”. Để chọn chồng, chọn vợ cần có tính chất “ổn định” và “hướng phát triển” tương lai. Họ lại thêm vào bảng tiêu chuẩn của mình. Nhiều người đọc đến đây sẽ nói tôi phiến diện quá, họ chỉ cần yêu mà không cần tiền bạc vật chất hay danh tiếng, địa vị gì hết. Xin lỗi, tôi nghĩ đó là những người đang không có người yêu hoặc đang rất khổ sở chống chọi cho một tình yêu nhiều biến cố. Ngay cả vợ chồng nếu kinh tế bất ổn còn lục đục cả ngày kia, nói gì mấy người yêu nhau chưa có danh có phận, nhất là những người đến với nhau với một bảng tiêu chuẩn trên tay?!

Vậy đó, đến một ngày một trong hai người không chạy theo kịp tiến độ nâng cấp của bảng tiêu chuẩn trên tay người kia nữa thì “tình yêu” tan vỡ. Rất nhiều trường hợp là cả hai người càng đi càng xa nhau, những tiêu chuẩn cần có không tìm thấy ở nhau. Thôi, chia tay sớm bớt đau khổ, nhé.

Yêu đi rồi tính

Nói vậy không phải là xã hội này không còn ai biết yêu. Cũng không phải cứ mù quáng mà yêu bậy yêu bạ không cần các tiêu chuẩn. Có rất nhiều người may mắn, họ yêu nhau trước, bất chấp các tiêu chuẩn mà cả hai đặt ra về “người trong mộng” của mình. Khi ở bên nhau, họ chịu đựng các khuyết điểm của nhau, giúp nhau phát triển những ưu điểm cần thiết để duy trì và phát triển mối quan hệ. Cũng có những người ban đầu đến với nhau chỉ vì phù hợp các tiêu chuẩn, sau đó phát sinh tình yêu rồi họ duy trì và dùng tình yêu đó để phát triển tiếp các tiêu chuẩn mới.

Yêu không phải cho ta, mà là tình cảm ta dành cho người ta yêu. Yêu là hi sinh, chịu đựng, quan tâm cảm xúc của người yêu. Yêu nhau khổ lắm, nhưng muốn sướng thì chỉ có ở một mình mới sướng thôi.

Trong đời gặp được nhau là duyên, nhưng ở bên nhau thì cần có nợ. Nếu yêu ai hãy làm cho họ nợ thật nhiều và đừng ngại mang nợ của họ để suốt đời trả nợ cho nhau. Nếu không ai nợ ai, thì yêu thương mong manh hơn giọt sương buổi sớm, đẹp rạng ngời nhưng cũng chóng bay hơi.

Hãy dành thêm nhiều quan tâm cho người mình yêu, bạn nhé. Tìm được một người để yêu không dễ đâu, nếu người đó cũng yêu bạn thì càng quá khó. Đừng để lạc mất nhau vì mấy tiêu chuẩn tầm phào.

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Từ hôm Tuổi Trẻ đăng bài nói về chuyện nhà xuất bản Trẻ “nói không với ngôn tình”, mình thấy có vài bài bắt đầu xem ngôn tình như một sự xuống cấp của văn học. Mình thì không đọc ngôn tình, nhưng mình cũng đọc rất nhiều thứ bị cho là nhảm nhí – như tiên hiệp Trung Quốc chẳng hạn. Ừ mà người Việt xài hàng Trung Quốc là chính nhỉ. Hàng Tây cũng có nhiều cái dỏm lắm, mình cũng đọc qua không ít thứ như thế. Chả có chút giá trị nhân văn hay văn học nào. Ít ra trong mắt mình là thế.

Một tình trạng chung của các tác phẩm như vậy (ngôn tình, tiên hiệp,..) là tình trạng đạo văn, cắt ghép lẫn nhau, lấy ý từ các tác phẩm nổi tiếng rồi tự nhận của mình… Đọc nhiều là thấy sự lặp lại liên tục và liên tục. Đôi khi cũng có sáng tạo, nhưng nhanh chóng bị sao chép. Điều chán nản nhất khi đọc các tác phẩm này là mỗi khi thấy một ý nào đó hay ho là cứ google là ra một đống thứ tương tự. Chưa kể là nhiều tác phẩm đưa ra vấn đề rất dữ dội, thắm thiết nhưng cuối cùng chẳng có lối ra nào cho chúng ta.

Nhưng tác phẩm và tác giả như vậy không có tội. Mọi thứ trên đời tồn tại đều có nguyên nhân và chỗ đắc dụng của nó, dù có thể là rất ít. Như một số loài hoa dại, không đẹp, không thơm mà thậm chí là thúi vẫn có chỗ đứng riêng nó ở đâu đó trên cõi đời này.

Trước đây mình rất kỳ thị ngôn tình và mấy tác giả trẻ nổi danh ào ạt, viết sách cứ như nấm sau mưa, rào rào rào… Một nhà văn đã nói với mình một câu làm mình tỉnh ra: “Thật ra tất cả những người đang viết những câu chuyện ba xu như vậy, tất cả bọn họ đều muốn có một cuốn truyện thật hay, thật ý nghĩa của riêng mình”. Hãy nghĩ về điều đó.

Nếu chúng ta biết mình đang làm gì. Vâng, quanh quẩn cuộc đời này chỉ có vậy – tự biết mình. Nếu ta biết mình đang đọc thứ gì, vì sao mình chọn đọc thứ này mà không đọc các tác phẩm đoạt giải Nobel, và mình được hay mất gì khi đọc. Nếu ta biết hay thậm chí chỉ cần nghĩ về những điều đó trước, trong và sau khi đọc một tác phẩm nào đó, thì bất cứ tác phẩm nào ta đọc cũng đều mang lại ích lợi – ít hay nhiều cho ta. Dần dần như vậy ta tự nhiên sẽ biết lựa chọn điều nào mang lại hiệu quả cao hơn (nhiều niềm vui hơn, nhiều điều hay hơn, gợi lên nhiều suy nghĩ hơn, ít tốn thời gian hơn). Ta sẽ nhận ra có những thứ chỉ  cần đọc rất ít nhưng khiến ta suy nghĩ và học thêm được rất nhiều, có những hình ảnh rất nhỏ nhẹ mà mang lại niềm vui rất lớn lao, cũng có những thứ bỏ vài ngày ra đọc xong chả đọng lại một chút gì. Tự biết mình, ta sẽ hiểu điều đó.

Vấn đề là nếu ta chưa hoặc không tự biết mình thì sao? Trong “rich dad, poor dad”, Robert Kiyosaki có một minh họa cho vấn đề này. Ông hỏi: Nếu một đứa trẻ chưa thể tự cầm que kem, bạn có tiếp tục đưa kem cho nó không? Câu trả lời là không. Đứa trẻ sẽ không được cầm kem nếu nó chưa thể giữ que kem. Có thể nó sẽ học được cách cầm kem nhanh hơn nếu bạn cứ liên tục đưa kem cho nó, nhưng hãy nhìn số que kem bị bỏ phí kia, liệu có đáng không?

Cũng vậy, nếu tâm lý và kiến thức của ta chưa đủ vững vàng ở một mức nào đó, thì nên cẩn thận trong việc lựa chọn thể loại sách yêu thích của bản thân mình. Tốt nhất là nên đọc nhiều thể loại khác nhau để có khái niệm và hình dung về sách, để biết qua sự đa dạng của cuộc đời và không quá sa đà vào một thể loại nào đó, tránh tiền mất tật mang.

Nhất Bảo